Матэрыял пра арыгінальны рукапіс – «сучаснік» падзей 1863-1864 гадоў падрыхтаваны навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі, кандыдатам гістарычных навук Аленай Фірыновіч і навуковым супрацоўнікам ЦНБ НАН Беларусі Інай Мурашовай.

Сёлета адзначаецца 150-годдзе з пачатку паўстання 1863-1864 гг. і 175-годдзе з дня нараджэння аднаго з яго лідараў Кастуся Каліноўскага. Дарэчы ўзгадаць пра дакументы, прысвечаныя гэтым падзеям, што захоўваюцца ў фондах Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я. Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Пачаткам паўстання 1863—1864 гадоў у беларуска-літоўскіх губернях прынята лічыць 1 лютага 1863 года, калі Літоўскі правінцыйны камітэт (ЛПК) апублікаваў праграмныя дакументы. Свой антыўрадавы настрой насельніцтва прадэманстравала ў форме розных маніфестацый. Сярод іх пераважаюць касцёльныя (спевы гімнаў, жалобныя набажэнствы, усталяванне крыжоў) і вулічныя дэмаршы (шэсці ў нацыянальных ці жалобных касцюмах, распаўсюджванне антыўрадавых памфлетаў, алегарычных сімвалаў і г.д.). Пра іх даволі арыгінальныя выпадкі ў розных куточках беларускай зямлі распавядае аўтар артыкула - Алена Фірыновіч, кандыдат гістарычных навук, навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Нягледзячы на тое, што па гісторыі паўстання расійскімі дарэвалюцыйнымі і савецкімі гісторыкамі, а таксама сучаснымі беларускімі навукоўцамі надрукавана 10 зборнікаў дакументаў, у засеках архіўных і бібліятэчных сховішчаў цудоўным чынам сустракаюцца фенаменальныя тэматычныя матэрыялы. Не апошняе месца сярод уладальнікаў такіх скарбаў займае і аддзел рэдкіх кніг і рукапісаў ЦНБ імя Я. Коласа НАН Беларусі.