Bel  ·  Eng  ·  Rus   |    Только текст  |   НАНБ в Facebook НАНБ в Vkontakte НАНБ в Telegram НАНБ в Viber НАНБ в Twitter НАНБ в Instagram НАНБ в Youtube НАНБ в LinkedIn НАНБ в SlideShare rss-лента новостей Написать письмо 
   
НАН Беларуси on-line





Магистратура НАН Беларуси
Официальный интернет-портал Президента Республики Беларусь
Официальный интернет-сайт Совета Министров Республики Беларусь
Перечень административных процедур, выполняемых НАН Беларуси и ее организациями
Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь
Академия управления при Президенте Республики Беларусь
Интернет-портал Молодёжь Беларуси
Газета Навука
Журнал Наука и инновации
Республиканский Центр Трансфера Технологий

Ученые Беларуси: Васіль Уладзіміравіч Івашын (Да 95-годдзя з дня нараджэння)

Главная страница / Издания академии / Научные журналы

Ученые Беларуси: Васіль Уладзіміравіч Івашын (Да 95-годдзя з дня нараджэння)

Известия Национальной академии наук Беларусu
СЕРИЯ ГУМАНИТАРНЫХ НАУК

Издательский дом Беларуская навука, Минск, Республика Беларусь

Статья из номера 2, 2008 (С. 118--128)

Журнал

УЧЕНЫЕ БЕЛАРУСИ

Бельскі А. I.
Васіль Уладзіміравіч Івашын (Да 95-годдзя з дня нараджэння)

В.У.Івашын Васіль Уладзіміравіч Івашын прайшоў доўгі жыццёвы і творчы шлях, які, на вялікае шчасце, доўжыцца і на пачатку новага XXI стагоддзя. Гэтаму вядомаму вучонаму, педагогу, акадэміку НАН Беларусі і замежнаму члену Расійскай акадэміі адукацыі, доктару філалагічных навук, прафесару найстарэйшаму беларускаму пісьменніку споўнілася 95 гадоў Для навуковай супольнасці і літаратурнай грамадскасці такая дата сама па сабе -- вельмі значная. салідная, пашаноўная як факт даўгалецця таленавітага чалавека.

Нарадзіўся будучы вучоны 9 мая 1913 г. у вёсцы Ляхавічы Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер Дзяржынскі раён Мінскай вобласці). Родам ён з сялянскай сям'і. У 1933 г. скончыў Мінскі транспартна-эканамічны тэхнікум і год працаваў тэхнікам-эканамістам Белкааппрамсавета. Аднак В. Івашын адчуў зусім іншае прызванне. У 1934 г. ён паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педінстытута. Неўзабаве ў яго сям'і здарылася трагедыя: у 1937 г. быў арыштаваны бацька, які так і не вярнуўся ў родную хату. Пасля заканчэння інстытута (1938) В. Івашын працаваў выкладчыкам мовы і літаратуры ў Віцебскім педвучылішчы, але ў хуткім часе мірнае жыццё скончылася, грымнула Вялікая Айчынная вайна. Малады педагог быў мабілізаваны ў армію. Прайшоў суровы і цяжкі шлях змагання з гітлераўскім фашызмам, ваяваў на фронце, у званні старшыны сустрэў свята Вялікай Перамогі, якое, дарэчы, супала з яго днём нараджэння. В.У. Івашын узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і медалямі.

Пасляваенныя дзесяцігоддзі для былога франтавіка сталі часам станаўлення яго як вучонага. Выкладчыцкую працу ў Рэспубліканскай вышэйшай партыйнай школе пры ЦК КПБ (1946--1948) В. Івашын паспяхова спалучаў з навучаннем у аспірантуры пры Інстытуце літаратуры АН БССР. Пасля яе заканчэння (1949) і абароны кандыдацкай дысертацыі пачаў працаваць у гэтым інстытуце: быў старшым навуковым супрацоўнікам, а ў 1954--1967 гг. ён загадваў сектарам беларускай савецкай літаратуры. У 1965 г. у жыцці Васіля Уладзіміравіча адбылася значная падзея: ён стаў доктарам філалагічных навук.

З сярэдзіны 60-х гг. лёс В.У. Івашына цесна звязаны з арганізацыйнай працай на ніве айчыннай адукацыі і творчай дзейнасцю ў галіне педагагічнай навукі. У кастрычніку 1967 г. ён узначаліў Навукова-даследчы інстытут педагогікі Міністэрства асветы БССР, і на гэтай клопатнай. адказнай пасадзе дырэктара ён працаваў да 1978 г. Перыяд кіраўніцтва Васіля Уладзіміравіча можна лічыць "залатым векам" гэтай буйной навуковай установы, часам яе актыўнага развіцця ў розных напрамках, у тым ліку ў галіне міжнароднага супрацоўніцтва (гл.: Нацыянальны інстытут адукацыі: гісторыя і сучаснасць (1929--2004) / пад рэд. У.П. Пархоменкі, М.Г. Яленскага. - Мінск: НІА, 2004. - С.15--27). Пра свайго дырэктара ўсе калегі без выключэння гавораць як пра сумленнага, дэмакратычнага і добразычлівага кіраўніка, надзвычай чулага да людзей. У 1967 г. В.У. Івашын абраны акадэмікам Акадэміі педагагічных навук СССР. Ён уваходзіў у склад Прэзідыума АПН (1970-1979). З 1969 па 1979 г. быў членам калегіі Міністэрства асветы БССР. Васіль Уладзіміравіч працягваў сваю працу ў НДІ педагогікі. Мяняліся назвы інстытута, але ён па-ранейшаму заставаўся ў шэрагах гэтага творчага калектыву адным з самых аўтарытэтных і паважаных вучоных. З 1995 па 2007 г. ён працаваў на пасадзе галоўнага навуковага супрацоўніка Нацыянальнага інстытута адукацыі.

Даследчыцкі стаж В.У. Івашына пачаўся ў 1949 г. У беларускім літаратуразнаўстве ён рупліва працуе без малога шэсць дзесяцігоддзяў, што само па сабе ўжо факт рэдкі, нават унікальны. Сфера яго навуковых інтарэсаў -- станаўленне беларускай літаратуры пачатку XX стагоддзя, нацыянальная мастацкая класіка, і найперш спадчына такіх вялікіх мастакоў, як Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч, праблемы тэорыі і гісторыі літаратуры, пісьменніцкага светапогляду, творчай індывідуальнасці аўтара, літаратурных уплываў і сувязей, пытанні паэтыкі рэалізму, эстэтыкі слова, метадалогіі і методыкі літаратурнага навучання. Ён выдаў брашуры "Янка Купала - вялікі народны паэт" (1952), "Рэвалюцыя 1905-1907 гг. і развіццё беларускай літаратуры" (1955), манаграфічныя даследаванні "Янка Купала: Творчасць перыяду рэвалюцыі 1905-1907 гг." (1953), "М. Горький и белорусская литература начала XX века" (1956), "У истоков социалистического реализма" (1963), "Да вышынь рэалізму: Асноўныя тэндэнцыі развіцця беларускай дакастрычніцкай і савецкай літаратуры" (1983), "Выверанае жыццём" (1988), надрукаваў звыш 300 артыкулаў. В.У. Івашын з'яўляецца адным з аўтараў "Очерков истории белорусской советской литературы" (1954), "Нарысаў па гісторыі беларускай літаратуры" (1956) і іншых калектыўных прац. Асобнымі выданнямі выйшлі даклады на міжнародных з'ездах славістаў: "Асноўныя асаблівасці развіцця сучаснай беларускай літаратуры (разам з Н.С. Перкіным, 1958), "Роля рускай класічнай літаратуры ў развіцці рэалізму беларускай літаратуры пачатку XX ст." (разам з В.В. Барысенкам, 1963). В.У. Івашын прымаў удзел у падрыхтоўцы двухтомнай "Гісторыі беларускай савецкай літаратуры" (1964--1966), якая з'явілася ў выніку яго сумеснага рэдагавання з В.В. Барысенкам. Непасрэдна пад яго рэдакцыяй пабачылі свет шэраг выданняў па літаратуразнаўстве і методыцы літаратуры.

Асобны кірунак творчай дзейнасці В.У. Івашына -- педагагічныя даследаванні, сярод якіх: "Изучение русской литературы во взаимосвязи с белорусской" (разам з М.А. Лазаруком, A.Я. Ленсу, 1988), "З пазіцый гуманізму" (1988), "Праблемы літаратурнага навучання і эстэтычнага выхавання" (2003), а таксама шматлікія артыкулы тэарэтыка-метадалапчнага і праблемнага характару. Некаторыя з прац у гэтым пераліку публікацый пазначаны 2006--2007 гг. напісання: "Характэрныя асаблівасці курса беларускай літаратуры XI класа ў агульнай сістэме літаратурнай адукацыі", "Маральна-эстэтычнае выхаванне ў сістэме літаратурнай адукацыі", "Сумеснае вывучэнне мастацкай літаратуры і мовы" і інш.

Паплечнік акадэміка М.А. Лазарука, пад час так званай рэформы школы ён прыклаў шмат намаганняў у кірунку мадэрнізацыі зместу навучання, браў актыўны ўдзел у распрацоўцы навукова-канцэптуальных і нарматыўных дакументаў: Канцэпцыі літаратурнай адукацыі, адукацыйных стандартаў, вучэбных праграм і інш.

Выключнае значэнне В.У. Івашын надае навучальнай кнізе, яе духатворчай ролі. Шмат выданняў вытрымалі падручнікі па беларускай літаратуры для сярэдняй школы, створаныя ім у сааўтарстве з В.В. Барысенкам, а пазней -- з М.А. Лазаруком. Гэтыя навучальныя кнігі на працягу цэлых дзесяцігоддзяў дапамагалі настаўнікам закладваць асновы гісторыка-літаратурных ведаў школьнікаў, фарміраваць іх грамадзянскую і маральную культуру, выхоўваць гуманістычную самасвядомасць, патрэбу ў эстэтычных каштоўнасцях, пачуццё патрыятызму

Шмат часу В.У. Івашын аддаў падрыхтоўцы кадраў вышэйшай кваліфікацыі. Ён заўсёды падтрымліваў таленавітую моладзь, дапамагаў парадамі і добразычлівым словам кожнаму, хто меў у гэтым патрэбу. Васіль Уладзіміравіч кіраваў працай аспірантаў, падрыхтаваў 8 кандыдатаў навук, узначальваў камісіі па здачы кандыдацкага мінімуму ў Нацыянальным інстытуце адука-цыі, доўгі час працаваў у складзе савета па абароне дысертацый пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы і інш.

Высока ацэнены арганізатарскі талент, навуковыя дасягненні і педагагічная дзейнасць B.У. Івашына: ён узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР і інш. Вядомы літаратуразнаўца і педагог-тэарэтык быў абраны акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995), а таксама акадэмікам дзвюх акадэмій адукацыі -- Беларускай і Расійскай.

Ёсць яшчэ адзін важны аспект шматграннай дзейнасці Васіля Уладзіміравіча -- гэта паэтычная творчасць. Пачаў ён пісаць вершы яшчэ ў даваенны час. Аднак вярнуўся да лірычнай творчасці толькі ў 90-я гг. мінулага стагоддзя. На сёння В. Івашын з'яўляецца аўтарам чатырох зборнікаў вершаў: "Слова" (1994), "Покліч памяці" (1998), "З надзеяй і верай" (2003), "Прызванне" (2007), у якіх увасобіліся яго глыбокія маральныя перакананні, высокія ідэалы, шчырыя эмоцыі і мудрыя разважанні. За апошнія пятнаццаць гадоў В. Івашын сцвердзіў сябе як лірык слова і творца філасофскага складу.

Працы В.У. Івашына маюць тэарэтычную каштоўнасць і знайшлі шырокае выкарыстанне ў адукацыйнай практыцы, творчыя набыткі і даследчыцкі вопыт акадэміка асэнсоўваліся пад час Рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 90-годдзю з дня яго на-раджэння (матэрыялы гэтых чытанняў склалі зборнік "Актуальныя праблемы літаратурнай адукацыі на сучасным этапе рэформы школы", 2003). В.У. Івашын мае багаты плен творчай дзейнасці, відавочны яго ўнёсак у развіццё беларускай гуманітарнай навукі і нацыянальнай адукацыі, зробленае ім вылучаецца грунтоўнасцю, значнасцю вынікаў, прыкметным запасам трываласці, хоць і не ўсё вытрымала выпрабаванне часам. Несумненна, Васіль Уладзіміравіч з поспехам здолеў рэалізаваць свой талент у літаратуразнаўстве, педагогіцы, паэзіі, а яшчэ, што вельмі істотна, і ў сям'і: ён разам з жонкай выхаваў сына Аляксандра і дачку Наталлю. У такіх выпадках кажуць: жыццё адбылося. Трэба дадаць: вартае сапраўднага вучонага і чалавека.

Журнал Top

Главная страница / Издания академии / Научные журналы / К началу страницы


Разработана и поддерживается Николаем Н. Костюковичем. Последнее обновление: 9 ноября 2009 г.
Создана при участии Игнатия И. Корсака
Копирайт © 2008-2009 Национальная академия наук Беларуси
Копирайт © 2008 Издательский дом "Беларуская навука"