Навіны

16.05.2012

За шэсць гадоў аб'ём выпуску прамысловай прадукцыі ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі вырас у 14 разоў

Паводле даных дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці, у 2011 годзе камерцыйнымі арганізацыямі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, асноўным відам дзейнасці якіх з'яўляецца выпуск прамысловай прадукцыі, выраблена прамысловай прадукцыі ў фактычных цэнах на суму 285,8 млрд рублёў, што на 63,7% перавышае аб'ём 2010 года. У параўнанні жа з узроўнем 2005 года аб'ём выпуску прамысловай прадукцыі ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі вырас у 14 разоў.

15.05.2012

Нацыянальным цэнтрам інтэлектуальнай уласнасці аб'яўлены конкурсы

Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці аб'явіў конкурсы "На лепшую арганізацыю вынаходніцкай дзейнасці і кіраванне інтэлектуальнай уласнасцю" і "На лепшага работніка службы па ахове і кіраванню інтэлектуальнай уласнасцю". Да ўдзелу ў конкурсах запрашаюцца юрыдычныя асобы Рэспублікі Беларусь незалежна ад формаў уласнасці, а таксама работнікі службаў па ахове і кіраванню інтэлектуальнай уласнасцю арганізацый. Тэрмін падачы конкурсных заявак - да 20 траўня 2012 г. Формы заяваў на ўдзел у конкурсах, анкеты ўдзельнікаў конкурсаў і кантактная інфармацыя размешчаны тут.

15.05.2012

Сёння адбудзецца прэзентацыя выставы "Юзаф Крашэўскі ў люстэрку гісторыі"

15 мая 2012 г. у 15.00 у чытальнай зале рэдкіх кніг і рукапісаў Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (п. 601) адбудзецца прэзентацыя выставы "Юзаф Крашэўскі ў люстэрку гісторыі", прымеркаванай да 200-годдзя з дня нараджэння вядомага польскага пісьменніка Юзафа Ігнацыя Крашэўскага (1812-1887), падрыхтаванай з удзелам Польскага Інстытута ў Мінску. На выставе, падрыхтаванай супрацоўнікамі аддзела рэдкіх кніг і рукапісаў бібліятэкі, прадстаўлены выданні XIX-XXI стст. з фондаў аддзела, што адлюстроўваюць усю разнастайнасць творчай спадчыны пісьменніка. Іншыя падрабязнасці аб мерапрыемстве і кантактная інфармацыя размешчаны тут.

15.05.2012

Абноўлены пералік невыкарыстоўваемых будынкаў, збудаванняў і нежылых памяшканняў рэспубліканскай уласнасці

На вэб-сайце апублікавана абноўленая рэдакцыя Пераліку невыкарыстоўваемых будынкаў, збудаванняў і нежылых памяшканняў рэспубліканскай уласнасці, якія знаходзяцца ў аператыўным кіраванні або ў гаспадарчым вядзенні арганізацый Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з прапановамі па іх далейшаму выкарыстанню.

14.05.2012

Заўтра адкрываецца II Міжнародны водна-хімічны форум

15-17 траўня 2012 г. дзяржаўная навуковая ўстанова "Інстытут фізіка-арганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі" сумесна з ААТ "Белэнергарамналадка "праводзяць II Міжнародны водна-хімічны форум. Яго мэта - інфармаванне спецыялістаў аб перадавых замежных і айчынных тэхналогіях водападрыхтоўкі і водаачысткі ў розных галінах прамысловасці, матэрыялах і абсталяванні, знаёмства з вопытам іх прымянення і ўкаранення ў практыку, прасоўванне перспектыўных навукова-тэхнічных распрацовак. Пра свой удзел у мерапрыемстве ўжо заявілі звыш 50 арганізацый Беларусі, Расіі, Украіны, Казахстана, Турцыі, Кітая. Адкрыццё форуму адбудзецца 15 траўня ў 11.00 па адрасе: г. Мінск, вул. Акадэмічная, 18, актавая зала ААТ "Белэнергарамналадка". З яго папярэдняй праграмай можна азнаёміцца тут.

14.05.2012

Сёння спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння акадэміка М.П. Яругіна (1907-1990)

14 траўня 2012 г. спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння матэматыка, Героя Сацыялістычнай Працы, заслужанага дзеяча навукі БССР, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі СССР, у 1952-1956 гг. дырэктара Ленінградскага аддзялення Матэматычнага інстытута АН СССР, з 1956 г. кіраўніка лабараторыі, з 1959 г. дырэктара Інстытута матэматыкі АН БССР і загадчыка кафедры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1977-1982 гг. члена Прэзідыума АН БССР, з 1982 г. загадчыка лабараторыі, дарадцы пры дырэкцыі Інстытута матэматыкі АН БССР, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара фізіка-матэматычных навук, прафесара Мікалая Паўлавіча Яругіна.

12.05.2012

Тэхналагічны запыт на новыя тэхналогіі злучэння арміраваных валакном пластмас са сталёвымі дэталямі

NineSigma, representing Johnson Controls, invites proposals for novel technologies to join/connect fiber reinforced plastics with metal components. Both early laboratory-stage and production-ready solutions are welcome. More information is available here and in the Request for Proposal document online. The final submission date for Proposal Briefs is June 1, 2012. Please also click here to view all open requests by technical area, industry, or status.

12.05.2012

Адбылося чарговае пасяджэнне камісіі па акрэдытацыі навуковых арганізацый

26 красавіка 2012 г. адбылося чарговае пасяджэнне камісіі па акрэдытацыі навуковых арганізацый, па выніках якога прыняты і зацверджаны старшынямі Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь заключэнні аб акрэдытацыі ў якасці навуковай арганізацыі 18 юрыдычных асоб, з пералікам якіх можна азнаёміцца тут.

11.05.2012

Нацыянальная акадэмія навук прыме ўдзел у Беларускім прамысловым форуме-2012

Як паведамляе прэс-служба Акадэміі навук, Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, у якасці аднаго з суарганізатараў і буйнога экспанента, прыме актыўны ўдзел у працы Беларускага прамысловага форуму-2012, які пройдзе з 15 па 18 траўня 2012 г. у Мінску. На аб'яднаным стэндзе Акадэміі навук будуць прадстаўлены распрацоўкі 12 арганізацый: навукова-практычных цэнтраў па матэрыялазнаўству і механізацыі сельскай гаспадаркі, інстытутаў тэхнічнай акустыкі, механікі металапалімерных сістэм, прыкладной фізікі, цепла- і масаабмену, фізіка-тэхнічнага, аб'яднанага інстытута машынабудавання, дзяржаўных навукова-вытворчых аб'яднанняў "Цэнтр" і парашковай металургіі, Цэнтра святлодыёдных і оптаэлектронных тэхналогій. Падрабязнасці чытайце ў прэс-рэлізе.

09.05.2012

Віншаванне Старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі з Днём Перамогі

Паважаныя калегі, дарагія ветэраны!

Ад усёй душы віншую вас з вялікім і святым святам - Днём Перамогі. У гэты дзень мы з удзячнасцю ўспамінаем абаронцаў Беларусі розных пакаленняў, ушаноўваем людзей, што прысвяцілі сваё жыццё служэнню Радзіме і беларускай навуцы.

У нашых сэрцах не вычэрпваецца падзяка і пакланенне перад подзвігам ветэранаў-франтавікоў, працаўнікоў тылу, а таксама ўсіх тых, хто падымаў разораную краіну з руін і попелу. Асаблівыя словы падзякі мы адрасуем ветэранам-навукоўцам, якія зрабілі усё, што ад іх залежыць, каб Беларусь пераадолела наступствы ліхалецця і пабудавала магутную навуковую і адукацыйную сферу, канкурэнтаздольную прамысловасць і сельскую гаспадарку.

Дарагія ветэраны, цяжка пераацаніць значэнне вашага ўкладу ў выхаванне грамадзянскасці і патрыятызму нашай моладзі. Сваёй мудрасьцю, актыўнасцю і перакананасцю вы шмат зрабілі для маральнай загартоўкі новага пакалення, многія гады былі выдатным прыкладам для маладых людзей, што вырашылі прысвяціць сваё жыццё навуцы. І сёння ўжо ім трэба працягнуць і развіць слаўныя традыцыі старэйшых пакаленняў, захаваць культурную спадчыну, дамагчыся далейшага прагрэсу і росквіту.

У гэты знамянальны дзень шчыра жадаю ўсім шчасця і моцнага здароўя. Хай Перамога і памяць пра яе будуць заўсёды з намі. Даўгалецця, дабрабыту і поспехаў у новых здзяйсненнях.

З святам вас, дарагія ветэраны і калегі!

З павагай,
Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Анатолій Русецкі

08.05.2012

За мінулы год Нацыянальная акадэмія навук Беларусі памаладзела на два гады!

Пра гэта сведчаць даныя ведамаснай і аператыўнай справаздачнасці. Па стане на канец 2011 г. у Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі працавалі больш за 18,5 тыс. чал., у тым ліку ў навуковых арганізацыях - 12,2 тыс. чал., у арганізацыях навукова-вытворчай сферы - 5,2 тыс. чал., у арганізацыях кіравання, адукацыі, аховы здароўя, абслугоўвання і іншых арганізацыях невытворчай сферы - 1,1 тыс. чал. За апошнія гады якасна палепшылася ўзроставая структура як усяго персаналу, так і кіруючага складу арганізацый, што знаходзяцца ў падпарадкаванні Нацыянальнай акадэміі навук. Сярэдні ўзрост работнікаў знізіўся з 51 года у 2010 г. да 49 гадоў у 2011 г. Доля кіраўнікоў арганізацый ва ўзросце да 40 гадоў на канец 2011 г. склала 13,1%, доля кіраўнікоў ва ўзросце ад 40 да 50 гадоў узрасла да 9,1%. Доля даследчыкаў ва ўзросце да 29 гадоў у акадэмічных арганізацыях складае 21,7% і адпавядае паказчыку, пры якім забяспечваецца стабільнае ўзнаўленне навуковых кадраў.

08.05.2012

Прымаюцца заяўкі на Рэспубліканскі конкурс інавацыйных праектаў 2012 года

Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь і Беларускі інавацыйны фонд аб'явілі аб прыёме заявак на Рэспубліканскі конкурс інавацыйных праектаў 2012 года. Конкурс праводзіцца па намінацыях "Лепшы інавацыйны праект" і "Лепшы маладзёжны інавацыйны праект". Мэты конкурсу: стымуляванне перспектыўных інавацыйных праектаў і распрацовак, садзейнічанне ў пошуку інвестыцыйнай падтрымкі інавацыйных праектаў, камерцыялізацыя вынікаў навуковых даследаванняў. Заяўкі на ўдзел у конкурсе прымаюцца да 1 кастрычніка 2012 г. Дадатковая інфармацыя размешчана тут.

06.05.2012

У Расійскай Федэрацыі зацверджана комплексная праграма развіцця біятэхналогій да 2020 года

24 красавіка 2012 г. Старшыня Урада Расійскай Федэрацыі У.У. Пуцін зацвердзіў Комплексную праграму развіцця біятэхналогій у Расійскай Федэрацыі да 2020 года, каардынатарам якой вызначана Міністэрства эканамічнага развіцця Расійскай Федэрацыі. Стратэгічнай мэтай праграмы з'яўляецца выхад Расіі на лідзіруючыя пазіцыі ў галіне распрацоўкі біятэхналогій, у тым ліку па асобных напрамках біямедыцыны, аграбіятэхналогій, прамысловай біятэхналогіі і біяэнергетыкі, і стварэнне глабальна канкурэнтаздольнага сектара біяэканомікі, які разам з нанаіндустрыяй і інфармацыйнымі тэхналогіямі павінен стаць асновай мадэрнізацыі і пабудовы постіндустрыяльнай эканомікі. Сярод галоўных мэт таксама інтэграцыя навукова-тэхналагічнага сектара Расіі ў міжнародную сістэму вытворчасці ведаў з выхадам на апераджальнае развіццё навуковага патэнцыялу, арыентаванага на стварэнне ведаў і тэхналогій, здольных нараўне з нанатэхналогіямі і інфармацыйнымі тэхналогіямі забяспечыць мадэрнізацыю прамысловага сектара краіны. Чаканымі вынікамі выканання праграмы стануць павелічэнне аб'ёму вытворчасці біятэхналагічнай прадукцыі ў 33 разы, павелічэнне долі экспарту ў яе вытворчасці больш чым у 25 разоў, выхад на ўзровень вытворчасці біятэхналагічнай прадукцыі ў Расійскай Федэрацыі ў памеры каля 1% ВУП да 2020 г. і іншыя. Фінансавае забеспячэнне праграмы будзе ажыццяўляцца за кошт сродкаў федэральнага бюджэту, бюджэтаў суб'ектаў Расійскай Федэрацыі, мясцовых бюджэтаў, а таксама пазабюджэтнага фінансавання. У 2012-2020 гг. на гэтыя мэты мяркуецца накіраваць 1150 млрд рас. рублёў.

05.05.2012

Сёння спаўняецца 75 гадоў з дня нараджэння акадэміка М.А. Картэля

5 траўня 2012 г. спаўняецца 75 гадоў з дня нараджэння генетыка, заслужанага дзеяча навукі Рэспублікі Беларусь, лаўрэата прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, у 1967-1978 гг. старшага навуковага супрацоўніка, у 1978-1994 гг. намесніка дырэктара па навуковай рабоце Інстытута генетыкі і цыталогіі АН БССР, у 1994-2004 гг. дырэктара Інстытута генетыкі і цыталогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 2005 г. загадчыка лабараторыі гэтага інстытута, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара біялагічных навук, прафесара Мікалая Аляксандравіча Картэля.

04.05.2012

Беларусь захоўвае высокія пазіцыі ў сусветным рэйтынгу інтэнсіўнасці патэнтавай дзейнасці

Пра гэта сведчыць Справаздача аб паказчыках дзейнасці ў галіне інтэлектуальнай уласнасці за 2011 год, апублікаваная Сусветнай арганізацыяй інтэлектуальнай уласнасці (САІУ). У справаздачы канстатуецца, што аднаўленне тэмпаў росту колькасці заявак на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці ідзе значна хутчэй, чым аднаўленне эканамічнай сітуацыі ў цэлым. За 3,6%-ным спадам колькасці заявак на патэнты ў 2009 г. адзначаны яе рост на 7,2% у 2010 г., што з'явілася самым высокім паказчыкам тэмпаў росту за апошнія пяць гадоў. У 2010 г. агульная колькасць заявак на патэнты на вынаходствы, пададзеных ва ўсе нацыянальныя і рэгіянальныя патэнтныя ведамствы, склала 1,98 млн і дасягнула самага высокага ўзроўню за ўсю гісторыю падачы заявак. Агульная колькасць патэнтаў, выдадзеных у свеце, склала 909 тыс. і на 12,4% перавысіла ўзровень 2009 г. У выніку, на канец 2010 г. ва ўсім свеце дзейнічала каля 7,3 млн патэнтаў, прычым найбольшая іх колькасць падтрымлівалася ў сіле ў ЗША (2,02 млн) і Японіі (1,42 млн). Рэспубліка Беларусь захавала самыя высокія пазіцыі ў сусветным рэйтынгу інтэнсіўнасці патэнтавай дзейнасці. Па колькасці заявак на вынаходствы, пададзеных у 2010 г. нацыянальнымі заяўнікамі, у разліку на 1 млрд долараў ВУП яна займае 6-е месца ў свеце (14,5), саступаючы толькі Рэспубліцы Карэя (99,8), Японіі (73,7 ), Кітаю (32,2), ЗША (18,4) і Германіі (17,2). У 2010 г. рэкорднага значэння дасягнула таксама колькасць заявак на патэнты на карысныя мадэлі, якая склала 496 тыс. і вырасла ў параўнанні з 2009 г. на 24%. Беларусь увайшла ў дваццатку краін-лідэраў па гэтым тыпе патэнтавай дзейнасці, заняўшы 12-е месца ў свеце па колькасці пададзеных заявак і 9-е - па колькасці выдадзеных патэнтаў на карысныя мадэлі.

04.05.2012

Аб'яўлены рэспубліканскі конкурс для назначэння стыпендый Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь таленавітым маладым вучоным на 2013 год

У адпаведнасці з Палажэннем аб парадку правядзення штогадовага адкрытага рэспубліканскага конкурсу для назначэння стыпендый Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь таленавітым маладым вучоным, зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 жніўня 2005 г. №367 "Аб удасканаленні стымулявання творчай працы маладых вучоных", аб'яўлены рэспубліканскі конкурс для назначэння стыпендый Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь таленавітым маладым вучоным на 2013 год. Для ўдзелу ў конкурсе вылучаюцца кандыдатуры дасягнуўшых найлепшых вынікаў у навуковай, навукова-тэхнічнай, інавацыйнай дзейнасці дактароў навук ва ўзросце да 45 гадоў, кандыдатаў навук - да 35 гадоў, вучоных без ступені - да 30 гадоў на 1 студзеня года, у якім ажыццяўляецца вылучэнне. Пры вылучэнні кандыдатур таленавітых маладых вучоных для ўдзелу ў конкурсе ўлiчваюцца iх дасягненнi ў прыярытэтных напрамках фундаментальных і прыкладных навуковых даследаванняў і навукова-тэхнічнай дзейнасці, уклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё Рэспублікі Беларусь. Больш падрабязна з інфармацыяй аб конкурсе можна азнаёміцца тут.

03.05.2012

Першы намеснік Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь азнаёміўся з акадэмічнымі вытворчасцямі навукаёмістай прадукцыі

Учора Першы намеснік Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь У.І. Сямашка наведаў дзяржаўную навуковую ўстанову "Фізіка-тэхнічны інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі", дзе азнаёміўся з акадэмічным цэхам вырабу і зборкі беспілотных авіяцыйных комплексаў , а таксама імпартазамяшчальнымі вытворчасцямі сучасных паўправадніковых генератараў і ўстановак індукцыйнага нагрэву. У ходзе візіту У.І. Сямашка заслухаў кароткія даклады Старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі А.М. Русецкага і намесніка Старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта І.М. Быкава аб ходзе работ па стварэнню беспілотных авіяцыйных комплексаў рознага прызначэння.

03.05.2012

Акадэмічны план мерапрыемстваў па рэалізацыі Праграмы дзейнасці Урада Рэспублікі Беларусь зацверджаны ў новай рэдакцыі

З мэтай забеспячэння своечасовага і якаснага выканання ў частцы, што датычыцца Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Праграмы дзейнасці Урада Рэспублікі Беларусь на 2011-2015 гады, распараджэннем Старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ад 18 сакавіка 2011 г. №15 быў зацверджаны акадэмічны план мерапрыемстваў па яе рэалізацыі. На працягу 2011 года і I квартала 2012 года з 118 мерапрыемстваў акадэмічнага плана 14 мерапрыемстваў выкананы ў поўным аб'ёме, па астатніх мерапрыемствах, тэрмін выканання большасці з якіх заканчваецца ў 2015 годзе, арганізавана выкананне ў арганізацыях і апараце Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З улікам рашэнняў, прынятых Прэзідэнтам і Урадам Рэспублікі Беларусь, а таксама змяненняў у арганізацыйнай структуры апарату і адбыўшыхся кадравых прызначэнняў распараджэннем Старшыні Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ад 2 мая 2012 г. №25 у План мерапрыемстваў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па рэалізацыі Праграмы дзейнасці Урада Рэспублікі Беларусь на 2011-2015 гады ўнесены неабходныя змяненні і дапаўненні і ён зацверджаны ў новай рэдакцыі.

02.05.2012

Прэм'ер-міністр Рэспублікі Беларусь даручыў павялічыць экспарт святлодыёдных свяцільняў

Такое даручэнне ён даў сёння падчас наведвання Цэнтра святлодыёдных і оптаэлектронных тэхналогій і канструктарска-вытворчага прадпрыемства "ЦКБ" Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Прэм'ер-міністру Рэспублікі Беларусь М.У. Мясніковічу былі прадстаўлены імпартазамяшчальныя распрацоўкі ў галіне святлодыёднай тэхнікі, выкананыя ў Нацыянальнай акадэміі навук, серыйнае асваенне якіх пачата ў 2012 годзе на ўласнай вытворчасці РУП "ЦКБ". Створаныя акадэмічнымі вучонымі і спецыялістамі святлодыёдныя свяцільні для жыллёва-камунальнай гаспадаркі ўжо пастаўляюцца ў Расію, Украіну, Азербайджан, Казахстан, Германію. У ходзе наведвання М.У. Мясніковіч таксама азнаёміўся з рэалізуемымі інавацыйнымі праектамі вытворчасці бязвірусных мініклубняў бульбы на аснове аэрапонікі і энергазберагаючых святлодыёдных выпраменьвальнікаў.

02.05.2012

Вызначаны парадак арганізацыі выстаў і кірмашоў у Рэспубліцы Беларусь і нацыянальных выстаў (экспазіцый) за мяжой

У мэтах далейшага садзейнічання развіццю выставачнай і кірмашовай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь і за яе межамі пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 23 красавіка 2012 г. №384 зацверджаны Палажэнне аб парадку арганізацыі выстаў і кірмашоў у Рэспубліцы Беларусь і Палажэнне аб парадку арганізацыі нацыянальных выстаў (экспазіцый) Рэспублікі Беларусь за мяжой. Міністэрству гандлю прадастаўлена права даваць тлумачэнні аб парадку прымянення зацверджаных палажэнняў.

02.05.2012

Ні адна ўстанова вышэйшай адукацыі Беларусі не ўвайшла ў Лейдэнскі рэйтынг-2011/2012

Сярод сістэм ранжыравання ўстаноў вышэйшай адукацыі па іх навуковай прадуктыўнасці, што выкарыстоўваюцца сёння ў свеце, дасканаласцю сістэмы паказчыкаў, высокай дакладнасцю іх вымярэння і празрыстай метадалогіяй ацэнкі, якая выключае ўплыў суб'ектыўных меркаванняў экспертаў або выкарыстанне даных, прадстаўленых самімі ВНУ, характарызуецца Лейдэнскі рэйтынг. Ён распрацаваны ў найстарэйшай (заснавана ў 1575 г.) ВНУ Нідэрландаў - Лейдэнскім універсітэце, які з'яўляецца членам Лігі даследчых універсітэтаў Еўропы (LERU), і грунтуецца на больш чым 25-гадовым бібліяметрычным вопыце Цэнтра навукі і тэхналагічных даследаванняў універсітэта. Рэйтынг улічвае толькі навукова-публікацыйную актыўнасць і толькі тых універсітэтаў, політэхнічных, тэхналагічных і іншых інстытутаў, супрацоўнікі якіх публікуюць штогод мінімум 500 навуковых публікацый (артыкулаў, кароткіх паведамленняў, аглядаў), праіндэксаваных ў найбольш аўтарытэтнай базе навуковага цытавання Web of Science кампаніі Thomson Reuters. Чарговая версія Лейдэнскага рэйтынгу складзена на аснове даных аб навуковых публікацыях толькі ў галіне прыродазнаўчых і сацыяльных навук (без мастацтваў і гуманітарных навук), улічвае публікацыі ВНУ за перыяд 2005-2009 гг., колькасць іх цытаванняў (выключаючы самацытаванне аўтарамі) да канца 2010 г., долю міжнародных сумесных публікацый і шэраг іншых бібліяметрычных паказчыкаў, у тым ліку магчымасць уліку публікацый не на англійскай мове або іх выключэння з ліку індыкатараў. Па колькасці і ўплывовасці навуковых публікацый у гэты сусветны рэйтынг патрапілі 500 устаноў вышэйшай адукацыі з 41 краіны свету, уключаючы Венгрыю, Польшчу, Расію, Сербію, Славенію і Чэхію. Як і ў папярэднія гады, ні адна беларуская ВНУ ў Лейдэнскі рэйтынг-2011/2012 не ўвайшла.

01.05.2012

Сёння спаўняецца 85 гадоў з дня нараджэння члена-карэспандэнт А.І. Савасцюка (1927-1998)

1 траўня 2012 г. спаўняецца 85 гадоў з дня нараджэння філосафа, у 1962-1968 гг. вучонага сакратара, у 1968-1989 гг. намесніка дырэктара Інстытута філасофіі і права АН БССР па навуковай рабоце, у 1989-1992 гг. загадчыка аддзела праблем сацыяльнага развіцця, у 1992-1997 гг. дарадцы пры дырэкцыі Інстытута філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара філасофскіх навук, прафесара Антона Іванавіча Савасцюка.

27.04.2012

Дзе, хто і які аб'ём навуковых даследаванняў і распрацовак выканаў у мінулым годзе ў Беларусі?

Адказы на гэтыя пытанні дае бюлетэнь "Аб выкананні навуковых даследаванняў і распрацовак у 2011 годзе", падрыхтаваны Нацыянальным статыстычным камітэтам Рэспублікі Беларусь на аснове даных дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці па форме 1-нт (навука), якую прадставілі юрыдычныя асобы i iх адасобленыя падраздзяленнi, што маюць асобны баланс. Згодна з бюлетэням, навуковыя даследаванні і распрацоўкі выконваліся ў 501 арганізацыі сіламі 31194 работнікаў іх спісачнага складу. З іх 214 арганізацый (53,6% работнікаў) падпарадкаваныя галіновым міністэрствам, дзяржкамітэтам і канцэрнам, 90 арганізацый (30,2% работнікаў) належаць да акадэмічнага сектару навукі, 70 арганізацый (9,7% працаўнікоў) - да сектара вышэйшай адукацыі, 11 арганізацый (0,6% працаўнікоў) падпарадкаваныя мясцовым органам кіравання, а 116 (5,9% працаўнікоў) - юрыдычныя асобы без ведамаснай падпарадкаванасці. З 19668 даследчыкаў найбольшая іх колькасць працавала ў галіновым (10249, або 52,1%) і акадэмічным (6112, або 31,1%) сектарах навукі, у сектары вышэйшай адукацыі - 2078, або 10,5%. Найбольш высокакваліфікаваная частка персаналу, што выконваў навуковыя даследаванні і распрацоўкі, была засяроджаная ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (479 дактароў і 1816 кандыдатаў навук) і галінах (130 дактароў і 692 кандыдаты навук), сектар вышэйшай адукацыі прадстаўлялі 112 дактароў і 562 кандыдаты навук. Яшчэ 8,6 тыс. навукова-педагагічных работнікаў (34,8% ад колькасці штатнага прафесарска-выкладчыцкага складу) выконвалі даследаванні і распрацоўкі ў навукова-даследчых падраздзяленнях або на кафедрах устаноў вышэйшай адукацыі па сумяшчальніцтве і па грамадзянска-прававых дагаворах. У 2011 годзе аб'ём выкананых у краіне навуковых даследаванняў і распрацовак склаў больш за 1959,0 млрд рублёў, з яго на долю галіновага і акадэмічнага сектараў навукі прыпадае адпаведна 45,6% і 33,1%, арганізацый сектара вышэйшай адукацыі і юрыдычных асоб без ведамаснай падпарадкаванасці - 10,9% і 10,1%. Пры гэтым у аб'ёме фінансавання ўнутраных выдаткаў на навуковыя даследаванні і распрацоўкі пазабюджэтныя сродкі склалі звыш 1145,5 млрд рублёў, з іх найбольшыя аб'ёмы прыцягнулі арганізацыі, падпарадкаваныя галіновым міністэрствам, дзяржкамітэтам і канцэрнам, - 67,0%, юрыдычныя асобы без ведамаснай падпарадкаванасці - 16,7% і арганізацыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі - 10,4%.

21.04.2012

"Дарогі страшэнна важныя. Але гуманітарныя навукі яшчэ важней"

Гэта толькі адна цытата з інтэрв'ю Газете.Ru дырэктара выдавецтва "Помнікі гістарычнай думкі", кандыдата гістарычных навук І.М. Кузняцова аб праблемах гуманітарных навук у Расіі. Які ў цэлым стан гуманітарнай навукі ў Расіі? Ці ёсць нейкія змены да лепшага ці ўсё толькі пагаршаецца? Ці правільна гэта - выдаткаваць на фінансаванне праектаў Расійскага гуманітарнага навуковага фонду (РГНФ), з якім выдавецтва шмат супрацоўнічае, толькі мільярд рублёў, як на рамонт дарог у невялікай вобласці? Навошта навукоўцы-гуманітарыі просяць грошай, чаму іх трэба ім даваць і што будзе, калі іх перастаць ім даваць? Як можна паважаць спецыяліста па М.М. Карамзіну, калі ён ходзіць у штанах, набытых 12 гадоў таму? Адказы на гэтыя пытанні - тут.

11.04.2012

У сусветным і рэгіянальных рэйтынгах публікацыйнай актыўнасці навуковых арганізацый і ВНУ лідзіруюць акадэміі навук

Пра гэта сведчыць даклад "SIR World Report 2011: Global Ranking", выдадзены даследчай групай SCImago (Іспанія). У гэтым сусветным рэйтынгу публікацыйнай актыўнасці за 2005-2009 гады фігуруюць толькі навуковыя арганізацыі і ВНУ, супрацоўнікі якіх апублікавалі ў 2009 годзе больш за 100 навуковых артыкулаў, аглядаў і матэрыялаў у прэстыжных навуковых часопісах і працах канферэнцый, улічаных навукаметрычна сістэмай Scopus. Першыя месцы ў свеце і на азіяцкім кантыненце займае Кітайская акадэмія навук, трэцяе месца ў свеце і першае месца ва ўсходне-еўрапейскім рэгіёне - Расійская акадэмія навук. Сярод 3042 арганізацый з 104 краін свету Нацыянальная акадэмія навук Беларусі займае 802-е месца, сярод 197 арганізацый Усходняй Еўропы - 32-е, у Рэспубліцы Беларусь - 1-е, апярэджваючы такія прызнаныя навуковыя цэнтры, як Расійскі навуковы цэнтр "Курчатаўскі інстытут" (1058-е месца ў свеце, 49-е месца ва Усходняй Еўропе), Маскоўскі інжынерна-фізічны інстытут (1556-е і 80-е месцы), Інстытут фізікі высокіх энергій (1892-е і 104-е месцы), Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут (1913-е і 106-е месцы) і інш. З 70 ВНУ і навукова-даследчых арганізацый сектара вышэйшай адукацыі нашай краіны, якія выконваюць навуковыя даследаванні і распрацоўкі, у рэйтынгу фігуруюць толькі БДУ (1310-е месца ў свеце, 64-е месца ва Усходняй Еўропе) і БДУІР (адпаведна 2756-е і 176-е месцы). Ні адна арганізацыя сектара галіновай навукі Беларусі ў сусветны рэйтынг не патрапіла.

08.04.2012

Ці патрэбна Расіі навука?

Пад такім нечаканым загалоўкам на афіцыйным сайце Расійскай акадэміі навук апублікавана гутарка з дырэктарам Фізіка-тэхнічнага інстытута імя А.Ф. Іофэ Расійскай акадэміі навук, членам-карэспандэнтам А.Г. Забродскім, якога хранічна не вырашаемыя праблемы дзяржаўнага рэгулявання ў сферы НДДКР, а таксама вельмі нездавальняючы стан самой гэтай сферы заахвоцілі накіраваць ліст Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі. У інтэрв'ю адзначаны вялікі кантраст паміж палітычнай дэкларацыяй аб тым, што інавацыйнае развіццё ёсць стратэгічны курс Расіі, і тым, як у рэальнасці прыніжаецца роля навукі, якая пануе блытаніна ў закліканых забяспечыць такое развіццё працэсах - ад заканадаўчых да арганізацыйных і інвестыцыйных. Па праграмах інавацыйнага развіцця дзяржаве пакуль не ўдалося матываваць айчынны бізнэс на інавацыйнае развіццё і заказы для сферы НДДКР. Урад вымушаны прымушаць прадпрыемствы да інавацый, але тым не дастае матывацыі і магчымасцяў. Зараз у Дзярждуме чакаюць сваіх змяненняў 140 законаў i актаў, што рэгулююць трансфер тэхналогій і інтэлектуальнай уласнасці, але цалкам можа апынуцца, што яны не дачакаюцца свайго прыняцця яшчэ шмат гадоў. Прапанаваная яшчэ ў 2007 годзе праграма тэхнічнага пераўзбраення навуковых школ і калектываў распрацоўшчыкаў даследчых інстытутаў да гэтага часу не рэалізавана. Дзяржпадтрымка ў асноўным прадастаўляецца не ім, а узгадоўваемым новым суб'ектам сферы НДДКР (малы і сярэдні інавацыйныя бізнэсы, універсітэты), куды перамяшчаецца як фінансаванне работ, так і стварэнне неабходнай інфраструктуры. Пры гэтым армія вучоных з існуючых даследчых цэнтраў, у тым ліку акадэмічных, па сутнасці, пазбаўленая магчымасці весці актыўныя "баявыя" дзеянні на ніве новых распрацовак у чаканні допуску да рэальных праектаў інфраструктурнага і тэхнічнага пераўзбраення. Хоць менавіта яны і навукаёмісты бізнес, што развіўся з іх за два апошнія дзесяцігоддзі, і з'яўляюцца той рэальнай прадукцыйнай сілай, якая забяспечыла і па гэты дзень забяспечвае распрацоўкамі развіццё высокатэхналагічных галін у Расіі. Больш падрабязна са зместам гэтай вострапалемічнай публікацыі можна азнаёміцца тут.

29.03.2012

Ці губляе свае пазіцыі сектар навукі ВНУ ў Беларусі? Погляд знутры

Сектар навукі ВНУ ў Беларусі займае пэўную нішу ў эканоміцы краіны, аднак яго ўклад у інавацыйны складнік не апраўдваецца з-за таго, што ён паступова губляе свае пазіцыі. Апытанне, праведзенае навукова-практычным часопісам "Навука і інавацыі" на сайце выдання, пацвярджае гэты тэзіс. Каля 68% рэспандэнтаў паказваюць на гэтую тэндэнцыю, толькі 14% перакананыя ва ўмацаванні пазіцыі ВНУ, а 18% лічаць, што яны засталіся на ранейшым узроўні. Пракаментаваць гэтую сітуацыю і абмеркаваць у традыцыйнай "навуковай гасцінай" ролю навукі ВНУ ў сучасным свеце рэдакцыя часопіса запрасіла прадстаўнікоў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і вядучых універсітэтаў краіны. "Ад навукі патрабуюць імгненных дывідэндаў грамадству, не забяспечваючы элементарны мінімум для яе развіцця". "Ускладаць на навукоўцаў адказнасць за ўкараненне новых тэхналогій у прамысловасць нельга". "Супрацоўнік ВНУ не мае магчымасці паўнавартасна ажыццяўляць даследаванні". "Маладому выкладчыку лепш мець паўтары стаўкі, чым весці нейкі праект". "Мы самі вінаватыя ў тым, што вытвараем - "спараджаем" больш слабых кандыдатаў навук, яны, у сваю чаргу, яшчэ больш слабых". "Моладзь, што цікавіцца навукай, вострыць лыжы, імкнучыся перад гэтым па максімуме ўзяць веды ў старэйшых". Гэта - толькі некаторыя цытаты з матэрыялу, пад назвай "Аксіясфера навукі ВНУ", з поўным тэкстам якога можна азнаёміцца тут.

29.03.2012

Акадэмік Ж.І. Алфёраў: "Навука павінна быць запатрабавана - грамадствам, эканомікай"

"Навука павінна быць запатрабавана - грамадствам, эканомікай. Тады яна будзе развівацца", - так адказаў на пытанне карэспандэнта газеты "Саюз. Беларусь-Расія" - перыядычнага выдання Савета Міністраў Саюза Беларусі і Расіі - знакаміты фізік, Нобелеўскі лаўрэат, замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, віцэ-прэзідэнт Расійскай акадэміі навук, акадэмік Жарэс Іванавіч Алфёраў падчас размовы аб значнасці праграмы "Прамень" ("Луч"), прынятай Саюзнай дзяржавай у канцы 2011 года. Ці можна казаць аб тым, што навука Саюзнай дзяржавы выходзіць з крызісу, спароджанага дзевяностымі? Ці было б разумным для рэалізацыі навуковых ідэй двух брацкіх краін стварыць сумеснае прадпрыемства, напрыклад, для развіцця электроннай прамысловасці? Каб "рухаць" навуку, што першасна: добрыя ўмовы для працы навукоўцаў або іх талент? Акрамя фізікі ў якой яшчэ галіне Нобелеўскі лаўрэат вылучыў бы дасягненні беларусаў? З адказамі акадэміка Алфёрава на гэтыя і іншыя пытанні можна азнаёміцца ў матэрыяле "Сделай это ЛУЧше", апублікаваным таксама ў сённяшнім нумары газеты "Советская Белоруссия".

22.03.2012

Навука адмысловага прызначэння

Пад такім загалоўкам у рубрыцы "Канферэнц-зала" сённяшняга нумара газеты "Советская Белоруссия" апублікавана першая частка матэрыялаў дыскусіі, у якой прынялі ўдзел намеснік Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі, акадэмік Аляксандр Цыганаў, акадэмік-сакратар Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі, доктар гістарычных навук, прафесар Аляксандр Каваленя, дырэктар Інстытута філасофіі НАН Беларусі, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт Анатоль Лазарэвіч, дырэктар Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі, доктар сацыялагічных навук, прафесар Ігар Катляроў, дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі, кандыдат гістарычных навук, дацэнт Вячаслаў Даніловіч і галоўны рэдактар рэдакцыі часопіса "Беларуская думка", кандыдат гістарычных навук, дацэнт Вадзім Гігін. "Навошта наогул вывучаць гуманітарныя навукі? Можа, досыць толькі развіваць прыродазнаўчыя, тэхнічныя навукі, удасканальваць эканамічную сферу, а ўсё астатняе ў грамадстве само сабой утворыцца?" - з такога пытання пачалася размова ў рэдакцыі. Са зместам распачаўшайся за ім дыскусіі можна азнаёміцца тут.

18.03.2012

Апублікаваны сусветны рэйтынг рэпутацыі ВНУ World Reputation Rankings 2012

15 сакавіка 2012 г. апублікаваны новы, другі па ліку сусветны рэйтынг рэпутацыі ВНУ World Reputation Rankings 2012. Ён складзены брытанскім часопісам Times Higher Education (THE), самай аўтарытэтнай у свеце крыніцай інфармацыі аб вышэйшай адукацыі, сумесна з адным з найбуйнейшых інфармацыйна-аналітычных агенцтваў Thomson Reuters і службай вывучэння грамадскай думкі Ipsos Mori. Рэйтынг уключае 100 універсітэтаў, інстытутаў і каледжаў з 19 краін свету і складзены толькі на аснове апытання прадстаўнікоў міжнароднай акадэмічнай супольнасці, найбуйнейшага з калі-небудзь праведзеных. У гэты раз улічаны экспертныя ацэнкі 17.554 вучоных з 137 краін, кожны з якіх выбіраў з 6 тыс. ВНУ, уключаных у базу Web of Science, толькі 15 лепшых. З 2011 года рэйтынг ВНУ па іх рэпутацыі ў прафесарскага складу выведзены ў асобную катэгорыю і дапаўняе прэстыжны рэйтынг лепшых універсітэтаў свету World University Rankings, штогод публікуемы THE апошнія восем гадоў. Ён складаецца па 13 паказчыках, што ахопліваюць увесь спектр дзейнасці ВНУ на шляху ад навучання праз навуковыя даследаванні да трансферу ведаў, і аб'яднаныя ў 5 катэгорый. Пры гэтым на ацэнку ўзроўню адукацыйных праграм і паслуг; маштабаў, рэпутацыі і даходаў ад даследчай дзейнасці; цытуемасці навуковых прац прыходзіцца па 30% агульнага ліку рэйтынгавых балаў, яшчэ 2,5% - на даходы ад інавацыйных распрацовак і 7,5% - на ацэнку міжнароднай рэпутацыі ВНУ па долі замежных студэнтаў і супрацоўнікаў у яго штаце. Ні адна з 55 дзяржаўных і прыватных устаноў вышэйшай адукацыі Беларусі, у тым ліку 32 універсітэты, у сусветны рэйтынг рэпутацыі ВНУ і ў топ-400 лепшых універсітэтаў свету World University Rankings 2011-2012 не трапіла.

17.03.2012

"Называйце правільна! Патрэбен новы класіфікатар навук і спецыяльнасцяў"

Пад такім загалоўкам у рубрыцы "Навуковая палітыка" свежага нумара штотыднёвай газеты навуковай супольнасці "Пошук" апублікаваны артыкул доктара хімічных навук, прафесара Казанскага нацыянальнага даследчага тэхналагічнага ўніверсітэта А.В. Міхайлава. "Наколькі наогул апраўданы эпітэт да слова "навука" у азначэнні вучонай ступені", - задаецца няпростым пытаннем аўтар. - Бо вельмі часта вучоную ступень "...ічных навук" прысуджаюць за тое, што ў прынцыпе не можа лічыцца навукай". Аўтарытэтнымі энцыклапедычнымі выданнямі навука вызначаецца як сфера чалавечай дзейнасці, функцыя якой - выпрацоўка і тэарэтычная сістэматызацыя аб'ектыўных ведаў аб навакольнай рэчаіснасці, а непасрэдныя мэты - апісанне, тлумачэнне і прадказанне працэсаў і з'яў рэчаіснасці, складаючых прадмет яе вывучэння, на аснове законаў, што ёй адкрываюцца. Калі гранічна строга прытрымлівацца духу і літары гэтага азначэння, лічыць прафесар Міхайлаў, то акажацца, што перад словам "навукі" можна паставіць вельмі абмежаваную колькасць розных эпітэтаў - відавочна меншую ў параўнанні з іх колькасцю ў наменклатуры спецыяльнасцей навуковых работнікаў. У гэтых дакументах, на думку аўтара артыкула, прысутнічаюць галіны інтэлектуальнай дзейнасці, якія не вельмі-та стыкуюцца з самім словам "навука", хоць за дасягненні ў іх таксама можа быць прысуджана вучоная ступень. Больш падрабязна са зместам вострапалемічнай публікацыі можна азнаёміцца тут.

15.03.2012

"Навука - частка культуры, тут не можа і не павінна быць такой жа матывацыі, як у бізнэсе"

Гэта сцвярджае ў сваім інтэрв'ю прафесар Універсітэта Радбаўда (Нідэрланды), спецыяліст у галіне фізікі кандэнсаванага стану і нанаструктур Міхаіл Кацнельсон. І дадае: "Каму не падабаецца, хай і ідуць у бізнэс, і там габлююцца па адпаведных правілах". Гутарка з ім, названая "Заглаб замест дырэктара", адкрыла на інфармацыйна-аналітычным канале Полит.ру - адным з найстарэйшых і аўтарытэтных выданняў расійскага Інтэрнэту - серыю публікацый аб асноўных прынцыпах фінансавання навукі. Як фінансуюць фундаментальную навуку ў Нідэрландах, і наогул на Захадзе? Ці можна пражыць на заробак аспіранта, займаючыся толькі навукай? Чаму напісанне добрай заяўкі на грант патрабуе месяц працы ці больш, і ці можна за яго кошт павялічыць сваю зарплату? Ці атрымлівае ўніверсітэцкі прафесар зарплату ў летнія месяцы і ці можа ён наогул не пісаць ніякіх праектаў? Яго ніхто не выганіць, нічога з ім дрэннага не здарыцца? А пасля таго, як грошы атрыманыя, ці будзе хто сядзець і правяраць пунктуальна, чаму зроблена зусім не тое, што было напісана ў заяўцы? З грунтоўнымі адказамі на гэтыя і іншыя няпростыя пытанні можна азнаёміцца тут. Скарочаная версія інтэрв'ю апублікавана таксама ў раздзеле "Быццё навукі" газеты "Троицкий вариант - Наука".

10.01.2012

У кожнай справе павінен быць адзін гаспадар

Пад такім загалоўкам у рубрыцы "Кампетэнтны суразмоўца" сённяшняга нумара газеты Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь "Рэспубліка" апублікавана інтэрв'ю аглядальніка аддзела навукі, адукацыі і экалогіі Дзмітрыя Патыкі са Старшынёй Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Анатолем Максімавічам Русецкім. Як рэалізуецца задача, пастаўленая ў канцы мінулага года Кіраўніком дзяржавы перад кіраўніцтвам Акадэміі навук? Якія паказчыкі дзейнасці Акадэміі навук у мінулым годзе? Якія распрацоўкі акадэмічных інстытутаў ужо ўкаранёны ў вытворчасць? Што трэба зрабіць для павышэння эфектыўнасці навукі і абнаўлення Акадэміі навук? З падрабязнымі адказамі кіраўніка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі на гэтыя і іншыя пытанні можна азнаёміцца тут.

25.11.2011

Барыс Патон: "Акадэмічная форма арганізацыі навукі цалкам сябе апраўдвае"

У кастрычніку ў Кіеве прайшоў VI форум творчай і навуковай інтэлігенцыі дзяржаў-удзельніц СНД, да якога быў прымеркаваны шэраг мерапрыемстваў Міжнароднай асацыяцыі акадэмій навук (МААН). Падчас аднаго з іх карэспандэнту штотыднёвай газеты навуковага супольнасці "Пошук" удалося пагутарыць з прэзідэнтам Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, правадзейным членам Расійскай акадэміі навук, замежным членам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і іншых акадэмій навук, прэзідэнтам Міжнароднай асацыяцыі акадэмій навук Барысам Яўгенавічам Патонам. Журналіст, у прыватнасці, задала прэзідэнту МААН наступнае пытанне: "У Расіі ўвесь час ідуць спрэчкі аб мэтазгоднасці захавання такой структуры, як Акадэмія навук, усё больш уразаются яе бюджэт і правы. Ці ёсць падобныя праблемы на Ўкраіне? У якой сітуацыі знаходзяцца сёння іншыя акадэміі на постсавецкай прасторы? Што вы, у цэлым, думаеце аб акадэмічным уладкаванні навукі - амерыканскім, еўрапейскім, постсавецкім? Дзе яно цяпер мае найбольш эфектыўную форму?" З грунтоўнымі адказамі акадэміка Б.Я. Патона на гэтае і іншыя пытанні, што датычацца развіцця постсавецкай навукі, можна азнаёміцца тут.

/ Навіны / Архіў навін / Да пачатку старонкі
Пры поўным ці частковым выкарыстанні інфармацыі спасылка на крыніцу з'яўляецца абавязковай