Bel   ·  Eng  ·  Rus  |    Толькі тэкст  |   НАНБ в Facebook НАНБ в Vkontakte НАНБ в Twitter НАНБ в Instagram НАНБ в Youtube НАНБ в LinkedIn НАНБ в SlideShare rss-лента новостей Написать письмо 
   
Афiцыйны iнтэрнет-партал Прэзiдэнта Рэспублiкi Беларусь
Афiцыйны iнтэрнет-сайт Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Інтэрнет-партал Моладзь Беларусі
Газета Навука
Часопіс Навука і інавацыі

Архіў навін 2013 года

Галоўная старонка / Навіны / Архіў навін / Ліпень 2013 года

31.07.2013

Акадэмік Ж.І. Алфёраў: "Барацьба за захаванне РАН - гэта барацьба за будучыню краіны"

"Барацьба за захаванне РАН гэта не толькі барацьба за будучыню навукі Расіі, гэта барацьба за будучыню краіны. І вельмі хацелася нам змагацца за яго разам з Вамі!" Такімі словамі заканчваецца адкрыты ліст Прэзідэнту Расійскай Федэрацыі У.У.Пуціну, якое накіраваў сусветна вядомы вучоны, Нобелеўскі лаўрэат па фізіцы 2000 года, віцэ-прэзідэнт Расійскай акадэміі навук, старшыня яе Санкт-Пецярбургскага навуковага цэнтра, замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, акадэмік Расійскай акадэміі навук Жарэс Іванавіч Алфёраў. Са зместам адкрытага ліста, у якім Нобелеўскі лаўрэат зноў падверг крытыцы прапанаваны ў пажарным парадку ўрадавы варыянт рэформы Расійскай акадэміі навук, можна азнаёміцца тут.


31.07.2013

Маніторынг жывёльнага свету будзе праводзіцца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі

Дом Урада У адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 10 ліпеня 2007 года "Аб жывёльным свеце" пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25.07.2013 №653 зацверджана Палажэнне аб парадку правядзення маніторынгу жывёльнага свету і выкарыстання яго даных. Палажэннем, у прыватнасці, устаноўлена, што маніторынг жывёльнага свету праводзіцца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі па сямі канкрэтных напрамках. Збор, захоўванне, апрацоўку, аналіз даных маніторынгу і прадстаўленне экалагічнай інфармацыі, што атрымліваецца ў выніку яго, будуць забяспечвацца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі праз інфармацыйна-аналітычны цэнтр маніторынгу жывёльнага свету, палажэнне аб якім зацвярджаецца па ўзгадненні з Мінпрыроды.


31.07.2013

Нацыянальная катастрофа, навіна на гадзіну

Пад такім загалоўкам у свежым выпуску міжнароднага штомесячніка "Совершенно секретно" апублікаваны матэрыял члена-карэспандэнта Расійскай акадэміі навук П.І. Арсеева, загадчыка сектара Аддзялення тэарэтычнай фізікі імя І.Я.Тама Фізічнага інстытута імя П.М.Лебедзева Расійскай акадэміі навук. З поўным тэкстам гэтага вострапалемічнага артыкула, які пачынаецца словамі: "Расійская Акадэмія навук апынулася ворагам, і таму любая подласць у дачыненні да яе даравальная", можна азнаёміцца тут, а таксама на афіцыйным сайте Расійскай акадэміі навук.


30.07.2013

Вызначаны парадак фарміравання пазабюджэтных сродкаў і ажыццяўлення выдаткаў, звязаных з дзейнасцю, што прыносіць даходы

Дом Урада Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 19.07.2013 № 641 зацверджана і ўступіла ў сілу Палажэнне аб парадку фарміравання пазабюджэтных сродкаў, ажыццяўлення выдаткаў, звязаных з дзейнасцю, што прыносіць даходы, напрамках і парадку выкарыстання сродкаў, што застаюцца ў распараджэнні бюджэтнай арганізацыі. Пры гэтым пад пазабюджэтнымі сродкамі ад дзейнасці бюджэтнай арганізацыі маюцца на ўвазе грашовыя сродкі, у тым ліку ў замежнай валюце, атрыманыя ад дзейнасці па вырабе тавараў, выкананні работ, аказанні паслуг, прызначаных для рэалізацыі іншым фізічным і юрыдычным асобам (прадпрымальніцкая дзейнасць), і ад іншай дзейнасці, што прыносіць даходы.


29.07.2013

Са справаздачы за 2013 год уводзіцца новая форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці аб ходзе выканання дзяржаўных праграм

Пастановай Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 5 ліпеня 2013 г. №67/1 зацверджаны новая форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці 1-ф (гп) "Справаздача аб ходзе выканання дзяржаўнай праграмы" гадавой перыядычнасці і ўказанні па яе запаўненні. Форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці ўводзіцца ў дзеянне пачынаючы са справаздачы за 2013 год. З бланкам формы і ўказаннямі па яе запаўненні можна азнаёміцца тут.


27.07.2013

Сёння спаўняецца 75 гадоў з дня нараджэння акадэміка Л.В. Кукрэша

27 ліпеня 2013 г. спаўняецца 75 гадоў з дня нараджэння вучонага ў галіне раслінаводства, селекцыянера, заслужанага дзеяча навукі Рэспублікі Беларусь, з 1989 г. намесніка дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ земляробства і кармоў, з 1994 г. галоўнага саветніка Галоўнага ўпраўлення АПК Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, у 2003-2008 гг. загадчыка сектара навукі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, з 2008 г. дарадцы Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара сельскагаспадарчых навук, прафесара Леаніда Васільевіча Кукрэша.


26.07.2013

Адабранне дзікіх жывёл з асяроддзя іх пражывання будзе ўзгадняцца з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі

Дом Урада У адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 22 студзеня 2013 года "Аб унясенні дапаўненняў і змяненняў у некаторыя законы Рэспублікі Беларусь па пытаннях аховы навакольнага асяроддзя і прыродакарыстання" пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 12.07.2013 №610 зацверджана Палажэнне аб парадку выдачы дазволаў на адабранне дзікіх жывёл з асяроддзя іх пражывання, унесены змяненні і дапаўненні ў шэраг пастаноў Урада Рэспублікі Беларусь. Палажэннем прадугледжана, што да прыняцця рашэння аб выдачы згаданага дазволу або аб адмове ў яго выдачы Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя ўзгадняе адабранне дзікіх жывёл - здабычу або адлоў з асяроддзя іх пражывання - у тым ліку з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі.


26.07.2013

Са справаздачы за 2013 год уводзіцца новая форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці аб інавацыйнай дзейнасці арганізацыі

Пастановай Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 2 ліпеня 2013 г. №61 зацверджаны новая форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасцi 1-нт (інавацыя) "Справаздача аб інавацыйнай дзейнасці арганізацыі" гадавой перыядычнасці і ўказанні па яе запаўненні. Форма дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці ўводзіцца ў дзеянне пачынаючы са справаздачы за 2013 год і распаўсюджана на юрыдычныя асобы, адасобленыя падраздзяленнi юрыдычных асоб, што маюць асобны баланс, асноўным відам эканамічнай дзейнасці якіх з'яўляецца вытворчасць прадукцыі ў сферы горназдабыўной і апрацоўчай прамысловасці, вытворчасць і размеркаванне электраэнергіі, газу і вады, сувязь і дзейнасць, звязаная з вылічальнай тэхнікай. З бланкам формы і ўказаннямі па яе запаўненні можна азнаёміцца тут.


25.07.2013

Цуд ад трох пакаленняў селекцыянераў

Пад такім загалоўкам у рубрыцы "Экалогія" сённяшняга нумара грамадска-палітычнай урадавай газеты "Беларуская ніва" распавядаецца пра тое, што ў Дзвінскай эксперыментальнай лясной базе Інстытута лесу Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі елка вырастае ўсяго за 40-50 гадоў замест 100! Звычайна для таго, каб елка стала таварнай, патрабуецца 80-100 год. Нават аднаго чалавечага жыцця не хапае, каб пакарыстацца лясным ураджаем. А ці можна скараціць саспяванне дрэва? Дапусцім, напалову? Як бы гэта ні гучала фантастычна, але ў Дзвінскай эксперыментальнай лясной базе дадзены станоўчы адказ. Тут елку вырошчваюць нават хутчэй: усяго за 40 год! У гэтым шматгадовым эксперыменце прымалі ўдзел ажно тры пакаленні селекцыянераў. Падрабязнасці - тут.


25.07.2013

Гэтыя буракі яшчэ не ўзышлі, але на іх вельмі разлічваюць

Газета Рэспубліка У матэрыяле з такім падзагалоўкам сённяшні нумар газеты Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь "Рэспубліка" распавядае аб удзеле вучоных Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў вывядзенні азімых цукровых буракоў. Само словазлучэнне "азімыя цукровыя буракі" выглядае незвычайна, таму што няма ў прыродзе такіх буракоў, якія пасля зімоўкі ў адкрытым грунце былі б здольныя нарошчваць масу і цукрыстасць. Выканаць мару цукразаводчыкаў пра яе на практыцы перашкаджае забарона на генетычным узроўні. Таму ў некалькіх еўрапейскіх краінах амаль адначасова пачаліся эксперыменты, канчатковай мэтай якіх павінна быць атрыманне гатунку незвычайных караняплодаў, прыдатных для падзімовага пасеву. А сёння нямецкія вучоныя з Інстытута селекцыі раслін Універсітэта Крысціяна Альбрэхта ў Кілі, дасягнуўшыя найбольша поспеху ў гэтай справе, вядуць працу сумесна з калегамі з Інстытута генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі, Доследнай навуковай станцыі па цукровых бураках НАН Беларусі і Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. Больш за тое, на беларускай зямлі, як і ў Германіі, перспектыўныя формы буракоў ужо выпрабоўваюцца на прыдатнасць да далейшай селекцыі. Падрабязнасці - тут.


25.07.2013

Сёння спаўняецца 110 гадоў з дня нараджэння акадэміка М.Дз. Несцяровіча (1903-1984)

25 ліпеня 2013 г. спаўняецца 110 гадоў з дня нараджэння батаніка-дэндролага, заслужанага дзеяча навукі БССР, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР, у 1937-1941 гг. вучонага сакратара, загадчыка аддзела Цэнтральнага батанічнага саду АН БССР, з 1946 г. загадчыка аддзела, намесніка дырэктара па навуковай рабоце Інстытута біялогіі АН БССР, у 1956-1969 гг. акадэміка-сакратара Аддзялення біялагічных навук АН БССР, у 1969-1973 гг. віцэ-прэзідэнта АН БССР, з 1975 г. загадчыка аддзела Інстытута эксперыментальнай батанікі АН БССР, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара біялагічных навук, прафесара Мікалая Дзмітрыевіча Несцяровіча.


24.07.2013

Сёння спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння акадэміка М.П. Таміна (1883-1967)

24 ліпеня 2013 г. спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння батаніка, у 1934-1941 і 1944-1950 гг. навуковага супрацоўніка Цэнтральнага батанічнага саду АН БССР і адначасова прафесара Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1951-1960 гг. загадчыка аддзела флоры і гербарыя Інстытута біялогіі АН БССР, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара біялагічных навук, прафесара Міхаіла Пятровіча Таміна.


23.07.2013

Створаны міжведамасны каардынацыйны савет па развіцці нанаіндустрыі ў Рэспубліцы Беларусь

Дом Урада Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 18.07.2013 №640 створаны міжведамасны каардынацыйны савет па развіцці нанаіндустрыі ў Рэспубліцы Беларусь, зацверджаны палажэнне аб міжведамасным каардынацыйным савеце і яго склад. Міжведамасны каардынацыйны савет, які ўзначаліў Першы намеснік Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь У.І. Сямашка, створаны ў мэтах забеспячэння комплекснага развіцця нанаіндустрыі як адзінай сістэмы і будзе дзейнічаць на пастаяннай аснове.


22.07.2013

У гэты дзень у 2012 годзе з касмадрома Байканур быў паспяхова запушчаны Беларускі касмічны апарат

НАН Беларусі: 1928-2013 22 ліпеня 2012 г. з касмадрома Байканур у Казахстане ў кластары з пяці касмічных апаратаў быў паспяхова выведзены на разліковую арбіту беларускі спадарожнік дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі. Стварэнне і паспяховы запуск Беларускага касмічнага апарата - вынік сумеснай працы вучоных і спецыялістаў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, ААТ "Пеленг" і ААТ "Карпарацыя "УНДІЭМ" ("Раскосмас"). Паспяховы запуск Беларускага касмічнага апарата стаў эпахальным, прарыўным дасягненнем айчыннай навукі і тэхнікі, у выніку чаго Рэспубліка Беларусь увайшла ў лік касмічных дзяржаў. Ён даў магутны імпульс развіццю ў Беларусі навуковых даследаванняў, стварэнню доследных распрацовак, а таксама вытворчасці касмічнага абсталявання па айчынных тэхналогіях.


21.07.2013

Апублікаваны чарговы нумар бюлетэня "У абарону навукі"

У абарону навукі На сайце Расійскай акадэміі навук апублікаваны 12-ты нумар бюлетэня "У абарону навукі" - выдання Камісіі па барацьбе з ілжэнавукай і фальсіфікацыяй навуковых даследаванняў пры Прэзідыуме Расійскай акадэміі навук. Бюлетэнь выдаецца з 2006 года і змяшчае матэрыялы, накіраваныя супраць ілжэнавуковых уяўленняў і псеўданавуковых гіпотэз, супраць разнастайных спробаў падарваць аўтарытэт навукі і сапраўдных ведаў. У ім публікуюцца таксама матэрыялы аб праблемах навукі, што маюць важнае светапогляднае значэнне. Большасць артыкулаў даступная шырокім колам чытачоў і ўяўляюць асаблівую цікавасць для журналістаў, што пішуць аб навуцы. З поўным зместам новага выпуску бюлетэня і раней выйшаўшых з друку яго нумароў можна азнаёміцца тут.


20.07.2013

Пачалося намінаванне на прэмію Eni Award 2014 за даследаванні і распрацоўкі ў галіне энергетыкі і навакольнага асяроддзя і паспяховы дэбют у навуцы

Eni Award Medal As the Eni Award Scientific Secretariat informs, the call for nomination for the 2014 Edition of Eni Award announced. The Eni Award was created to develop better use of renewable energy, promote environmental research and encourage new generations of researchers. The Award, which is annual, highlights the critical importance increasingly given by Eni in recent years to scientific research and issues of sustainability. The Eni Award 2014 will be granted in the next categories: The Prize "New Frontiers of Hydrocarbons" (Downstream) - 200.000 Euros; The Prize "New Frontiers of Hydrocarbons" (Upstream) - 200.000 Euros; The Prize "Renewable Energy" - 200.000 Euros; The Prize "Protection of the Environment" - 200.000 Euros; two Prizes "Debut in Research" - 25.000 Euros each. Deadline for the candidature proposals is November 22nd, 2013. For further information please visit the Eni Award 2014 website.


19.07.2013

Перадача пад ахову тыповых і рэдкіх прыродных ландшафтаў і біятопаў будзе ўзгадняцца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі

Дом Урада У адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 26 лістапада 1992 года "Аб ахове навакольнага асяроддзя" Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь прынята пастанова ад 12 ліпеня 2013 г. №611, якой зацверджана Палажэнне аб парадку перадачы тыповых і (або) рэдкіх прыродных ландшафтаў і біятопаў пад ахову карыстальнікам зямельных участкаў і (або) водных аб'ектаў. Палажэннем, у прыватнасці, устаноўлена, што прадстаўленне і іншыя дакументы аб перадачы пад ахову карыстальнікам зямельных участкаў і (або) водных аб'ектаў тыповага або рэдкага прыроднага ландшафту, тыповага або рэдкага біятопа разглядае і ўзгадняе Нацыянальная акадэмія навук Беларусі. Такога ўзгаднення не патрабуецца, калі перадаваемыя пад ахову тыповыя або рэдкія прыродныя ландшафты, тыповыя або рэдкія біятопы выяўлены ў выніку даследаванняў, што праводзяцца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі, у тым ліку яе арганізацыямі.


19.07.2013

Сёння спаўняецца 60 гадоў з дня нараджэння члена-карэспандэнта У.І. Поткіна

19 ліпеня 2013 г. спаўняецца 60 гадоў з дня нараджэння хіміка, у 1993-2005 гг. намесніка дырэктара, адначасова з 2003 г. загадчыка аддзела арганічнай хіміі Інстытута фізіка-арганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара хімічных навук Уладзіміра Іванавіча Поткіна.


18.07.2013

У штогодніку Journal Citation Reports прадстаўлены толькі два навуковых часопіса з Беларусі, і абодва - выданні акадэмічных інстытутаў

Адным з распаўсюджаных паказчыкаў аўтарытэтнасці і папулярнасці навуковага перыядычнага выдання з'яўляецца яго імпакт-фактар (IF), які прапанаваны ў 1963 годзе і разлічваецца як адносіны колькасці спасылак на артыкулы, апублікаваныя ў гэтым выданні ў папярэднія два гады, да колькасці артыкулаў, апублікаваных у ім за той жа перыяд. З 1975 года імпакт-фактары вядучых міжнародных і рэгіянальных навуковых часопісаў практычна па ўсіх галінах прыродазнаўчых і грамадскіх навук публікуюцца ў штогодніку Journal Citation Reports. Сёння ён выдаецца кампаніяй Thomson Reuters і змяшчае сістэматызаваную інфармацыю, якая выкарыстоўваецца для ранжыравання, ацэнкі, класіфікацыі і параўнання перыядычных выданняў, што індэксіруюцца ў базе Web of Science.

У канцы чэрвеня апублікавана новае выданне штогодніка, якое змяшчае статыстыку па выніках 2012 года публікацыі і цытавання артыкулаў і імпакт-фактары для 10853 навуковых часопісаў па 232 дысцыплінах з 83 краін свету, прычым 379 часопісам імпакт-фактар прысвоены ўпершыню. З амаль 270 навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь, у якіх могуць публікавацца вынікі дысертацыйных даследаванняў, у свежым выпуску Journal Citation Reports прадстаўлены толькі два - "Часопіс прыкладной спектраскапіі" (IF=0,686) і "Трэнне і знос" (IF=0,375), выдаўцамі якіх адпаведна з'яўляюцца Інстытут фізікі імя Б.І.Сцяпанава і Інстытут механікі металапалімерных сістэм імя В.А.Белага Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У справаздачу па цытуемасці ўключаны таксама часопісы "Дыферэнцыяльныя ўраўненні" (IF=0,420) і "Heat Transfer Research" (IF=0,277), што выдаюцца ў Расіі і ЗША пры ўдзеле Інстытута матэматыкі і Інстытута цепла- і масаабмену імя А.В.Лыкава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.


17.07.2013

Нацыянальная акадэмія навук забяспечыць распрацоўку парадку і тэхнічных патрабаванняў да стварэння накладных ў выглядзе электронных дакументаў

Дом Урада Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь прынята і ўступіла ў сілу пастанова ад 9 ліпеня 2013 г. №599 "Аб некаторых пытаннях стварэння таварна-транспартных і таварных накладных у выглядзе электронных дакументаў". У прыватнасці, Міністэрства фінансаў сумесна з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі ўпаўнаважаны на устанащленне па ўзгадненні з Міністэрствам па падатках і зборах парадку стварэння таварна-транспартных і таварных накладных у выглядзе электронных дакументаў. Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і Дзяржаўнаму камітэту па стандартызацыі па ўзгадненні з міністэрствамі фінансаў і па падатках і зборах даручана распрацаваць і зацвердзіць ва ўстаноўленым парадку тэхнічныя нарматыўныя прававыя акты, якія: вызначаюць фарматы таварна-транспартнай і таварнай накладных у выглядзе электронных дакументаў, а таксама іншых электронных дакументаў і паведамленняў, неабходных для забеспячэння працэсу стварэння такіх накладных; устанаўліваюць тэхнічныя патрабаванні да стварэння таварна-транспартнай або таварнай накладной ў выглядзе электроннага дакумента і іншыя тэхнічныя патрабаванні па іх апрацоўцы, захоўванню, перадачы і абароне.


16.07.2013

Пералікі перспектыўных распрацовак Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі накіраваны рэспубліканскім органам дзяржкіравання

Мінск, Беларусь Лістом Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ад 12 ліпеня 2013 г. №12-01/3190 на адрас рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, іншых дзяржаўных арганізацый, падпарадкаваных Ураду Рэспублікі Беларусь, накіраваны пералікі 249 перспектыўных распрацовак акадэмічных арганізацый на 2013 і наступныя гады. Пералікі ўключаюць таксама прапановы па ўкараненні распрацовак у розных галінах эканомікі і сферах грамадскага жыцця, на прадпрыемствах і ў арганізацыях 16 міністэрстваў, 4 дзяржаўных камітэтаў і 3 дзяржаўных канцэрнаў Рэспублікі Беларусь.


15.07.2013

У Лейдэнскі рэйтынг ВНУ за 2013 год трапілі толькі два ўніверсітэты краін былога СССР

Лейдэнскі ўніверсітэт Распрацаваны ў Цэнтры навукі і тэхналагічных даследаванняў Лейдэнскага ўніверсітэта і ўпершыню апублікаваны ў 2008 годзе, Лейдэнскі рэйтынг з'яўляецца сістэмай ранжыравання устаноў вышэйшай адукацыі па іх унёску ў сусветную навуку, які ацэньваецца па публікацыйнай актыўнасці. Сёння ён улічвае толькі тыя ўніверсітэты і інстытуты, супрацоўнікі якіх публікуюць штогод мінімум 100 навуковых артыкулаў і аглядаў, праіндэксаваных ў базе навуковага цытавання Web of Science кампаніі Thomson Reuters. Сусветны рэйтынг за 2013 год складзены на аснове даных аб публікацыях па пяці раздзелах навук, улічвае навуковыя публікацыі ВНУ за перыяд 2008-2011 гадоў, колькасць іх цытаванняў да канца 2012 года (без уліку самацытавання), долю міжнародных сумесных публікацый і іншыя бібліяметрычных паказчыкі. У лік лепшых увайшлі 500 устаноў вышэйшай адукацыі з 43 краін свету, у тым ліку 214 еўрапейскіх ВНУ. З краін былога СССР у рэйтынг трапілі толькі Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ламаносава (468-е месца ў свеце, 204-е - у Еўропе) і Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт (491-е месца ў свеце, 212-е - у Еўропе). Пры гэтым па паказчыку "навуковыя публікацыі з міжнародным удзелам" Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт заняў 1-е месца ў свеце, а Маскоўскі ўніверсітэт - 4-е месца.


13.07.2013

Міжнародны савет па навуцы выказаў падтрымку Расійскай акадэміі навук

Міжнародны савет па навуцы Як паведамляе афіцыйны сайт Міжнароднага савета па навуцы (ICSU), у сувязі з абмеркаваннем законапраекта, які карэнным чынам трансфармаваў б Расійскую акадэмію навук, Камітэт па свабодзе і адказнасці вучоных у галіне навуковай дзейнасці (CFRS) Міжнароднага савета па навуцы выказаў сваю занепакоенасць у сувязі з прапанаванымі рэформамі, якія паўсталі без належных кансультацый і пагражаюць самому "прынцыпу аўтаномнасці" Расійскай акадэміі навук. Старшыня Камітэта Лейв К. Сіднес у лісце, накіраваным акадэміку Уладзіміру Фортаву, выказаў падтрымку Міжнародным саветам па навуцы незалежнасці Расійскай акадэміі навук, якая з'яўляецца нацыянальным членам ICSU з 1955 года і валодае высокім аўтарытэтам у міжнароднай навуковай супольнасці. З поўным тэкстам ліста можна азнаёміцца на сайце ICSU. Яго пераклад размешчаны тут.


13.07.2013

Удасканалены ўмовы аплаты працы кіраўнікоў камерцыйных арганізацый

Дом Урада Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь прынята пастанова ад 8 ліпеня 2013 г. №597 "Аб удасканаленні ўмоў аплаты працы кіраўнікоў камерцыйных арганізацый у залежнасці ад вынікаў фінансава-гаспадарчай дзейнасці, прызнанні страціўшымі сілу некаторых пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і іх асобных структурных элементаў". Пастановай, у прыватнасці, зацверджана Палажэнне аб умовах аплаты працы кіраўнікоў дзяржаўных арганізацый і арганізацый з доляй уласнасці дзяржавы ў іх маёмасці, устаноўлены памер каэфіцыента суадносін сярэдняй заработнай платы кіраўніка камерцыйнай арганізацыі незалежна ад формы ўласнасці і сярэдняй заработнай платы па арганізацыі ў цэлым, а таксама пералік выплатаў, што не ўлічваюцца пры разліку гэтага каэфіцыента.


12.07.2013

Сёння спаўняецца 100 гадоў з дня нараджэння члена-карэспандэнта Б.М. Смольскага(1913-1982)

12 ліпеня 2013 г. спаўняецца 100 гадоў з дня нараджэння вучонага ў галіне цеплафізікі, з 1958 г. загадчыка лабараторыі Інстытута энергетыкі Акадэміі навук БССР, з 1960 г. намесніка дырэктара, з 1971 г. загадчыка лабараторыі Інстытута цепла- і масаабмену Акадэміі навук БССР, члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара тэхнічных навук, прафесара Бекіра Міхайлавіча Смольскага.


11.07.2013

Прыняты меры па стымуляванні рэалізацыі інвестыцыйных праектаў з высокім дабаўленым коштам

Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь падпісаны Указ ад 8 ліпеня 2013 г. №301 "Аб мерах па стымуляванні рэалізацыі інвестыцыйных праектаў з высокім дабаўленым коштам". Указам прадугледжана стымуляванне юрыдычных асоб, што рэалізуюць інвестыцыйныя праекты, з дапамогай пакрыцця ім у 2014-2017 гг. працэнтаў за карыстанне банкаўскімі крэдытамі. Умовай аказання такой падтрымкі з'яўляецца дасягненне па выніках 2016 г. дабаўленага кошту не ніжэй за парогавыя значэнні, устаноўленыя Указам. Персанальная адказнасць за дасягненне юрыдычнымі асобамі адпаведных парогавых значэнняў гадавой дабаўленай вартасці ў разліку на аднаго сярэдняспісачнага работніка па відах эканамічнай дзейнасці, вызначаных у дадатку да Указа, ускладзена на кіраўнікоў гэтых юрыдычных асоб, рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання і іншых дзяржаўных арганізацый, падпарадкаваных Ураду Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, аблвыканкамаў і Мінскага гарвыканкама, намеснікаў Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь, што курыруюць адпаведныя галіны эканомікі.


10.07.2013

Урадам адобраны прадстаўлены Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі праект праграмы Саюзнай дзяржавы "Маніторынг-СД"

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 5 ліпеня 2013 г. №590 адобраны праект праграмы Саюзнай дзяржавы "Распрацоўка касмічных і наземных сродкаў забеспячэння спажыўцоў Расіі і Беларусі інфармацыяй дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі" ("Маніторынг-СД"), прадстаўлены Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі і ўзгоднены з зацікаўленымі рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіравання. Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі даручана ва ўстаноўленым парадку ўнесці дадзены праект праграмы на разгляд Савета Міністраў Саюзнай дзяржавы.


10.07.2013

Сітуацыя з рэформай Расійскай акадэміі навук уваходзіць у канструктыўнае рэчышча

Расійская акадэмія навук Такі лейтматыў інтэрв'ю прэзідэнта Расійскай акадэміі навук акадэміка У.Я.Фортава і начальніка Навукова-арганізацыйнага ўпраўлення Расійскай акадэміі навук прафесара У.В.Іванова, якое яны далі рэдакцыі інтэрнэт-партала Расійскай акадэміі навук. Чым быў непрыдатны законапраект аб рэформе Расійскай акадэміі навук у яго першапачатковым варыянце, што выклікаў буру абурэння і пратэстаў? Якія самыя істотныя папраўкі былі прынятыя ў другім чытанні? У якім статусе будзе Акадэмія навук? Ці правільным было патрабаванне першапачатковага варыянту законапраекта: вызваліць навукоўцаў ад таго, каб займацца гаспадарчай дзейнасцю? Што з фінансаваннем Акадэміі навук? Ці ёсць праблемы з яе структурай? З падрабязнымі адказамі на гэтыя і іншыя няпростыя пытанні можна азнаёміцца тут.


09.07.2013

Сёння спаўняецца 65 гадоў з дня нараджэння члена-карэспандэнта В.І. Янчэўскага

9 ліпеня 2013 г. спаўняецца 65 гадоў з дня нараджэння вучонага ў галіне алгебраічнай геаметрыі, лаўрэата прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, загадчыка аддзела Інстытута матэматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, адначасова загадчыка кафедры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара фізіка-матэматычных навук, прафесара Вячаслава Іванавіча Янчэўскага.


09.07.2013

Сёння спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння акадэміка А.Д. Дубаха (1883-1942)

9 ліпеня 2013 г. спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння вучонага ў галіне меліярацыі і гідралогіі, у 1920-1927 гг. загадчыка кафедры Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, у 1927-1930 гг. загадчыка аддзела Беларускага навукова-даследчага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі імя У.І. Леніна, у 1925-1930 гг. старшыні навукова-тэхнічнага савета пры Наркамземе БССР, у 1927-1930 гг. і 1933-1942 гг. загадчыка кафедры Ленінградскай лесатэхнічнай акадэміі, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара сельскагаспадарчых навук, прафесара Аляксандра Давыдавіча Дубаха.


08.07.2013

На пасадзе прэзідэнта Расійскай акадэміі навук зацверджаны акадэмік У.Я. Фортаў

Расійская акадэмія навук Як паведамляе сайт Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі, сёння ў адпаведнасці з пунктам 2 артыкула 6 Федэральнага закона ад 23 жніўня 1996 г. №127-ФЗ "Аб навуцы і дзяржаўнай навукова-тэхнічнай палітыцы" Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі У.У. Пуцін сваім указам зацвердзіў Фортава Уладзіміра Яўгенавіча на пасадзе прэзідэнта Расійскай акадэміі навук.


06.07.2013

У ратавальнікаў новы памочнік

Пад такім загалоўкам афіцыйны сайт Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь паведамляе аб прыняцці на ўзбраенне ратавальнікаў-пажарных Мінскай вобласці беспілотнага авіяцыйнага комплексу відэаманіторынгу мясцовасці "Бусел-М". У склад комплексу, распрацаванага і выпускаемага навукова-вытворчым цэнтрам "БАК і тэхналогіі" дзяржаўнай навуковай установы "Фізіка-тэхнічны інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі", уваходзяць два беспілотных лятальных апараты, мабільны або пераносны наземны пункт кіравання, два камплекты модуля прыёма-перадаючай апаратуры. Новы памочнік ратавальнікаў-пажарных ужо здзейсніў свой першы палёт у вёсцы Новы Свержань Стаўбцоўскага раёна, дзе з вышыні 150 м ажыццявіў аэраздымку тэрыторыі. З вобласцю выкарыстання, функцыянальным прызначэннем і лётна-тэхнічнымі характарыстыкамі гэтага і іншых беспілотных авіяцыйных комплексаў, што выпускаюцца ў сценах Акадэміі навук, можна азнаёміцца тут.


05.07.2013

Выпускнікам магістратуры Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў уручаны дзяржаўныя дыпломы

Як паведамляе прэс-служба Акадэміі навук, сёння ў Інстытуце падрыхтоўкі навуковых кадраў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі адбылася ўрачыстая цырымонія ўручэння дзяржаўных дыпломаў выпускнікам магістратуры 2013 года. 85 новых магістраў атрымалі свае дыпломы з рук намесніка Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі акадэміка У.Р.Гусакова. У 2012/2013 навучальным годзе магістранты праходзілі навучанне па 9 спецыяльнасцях, магістарскія дысертацыі абаранялі 85 студэнтаў магістратуры. На абароне магістарскіх дысертацый 88% ад агульнай колькасці работ атрымалі 9 і 10 балаў, што адпавядае ацэнцы "выдатна". 70% выпускнікоў магістратуры размеркаваны ў інстытуты НАН Беларусі. Іншыя падрабязнасці - у прэс-рэлізе.


05.07.2013

Апублікаваны глабальны індэкс інавацый за 2013 год

The Global Innovation Index 2013 Як паведамляе прэс-цэнтр Сусветнай арганізацыі інтэлектуальнай уласнасці (САІУ), апублікаваны шосты па ліку штогадовы аналітычны даклад The Global Innovation Index 2013 - The Local Dynamics of Innovation, падрыхтаваны САІУ сумесна з Корнельскім універсітэтам (ЗША), міжнароднай школай бізнесу INSEAD і іх партнёрамі. Даследаванне ўключае найбольш поўны комплекс паказчыкаў інавацыйнага развіцця нацыянальных эканомік, а таксама рэйтынг краін па глабальным індэксе інавацый GII. Месца ў гэтым рэйтынгу падлічваецца на аснове значэнняў двух падындексаў GII, што ацэньваюць інавацыйныя выдаткі (інстытуты, чалавечы капітал і даследаванні, інфраструктура, развітасць рынку, развітасць бізнесу) і інавацыйныя вынікі (вынікі ў галіне ведаў і тэхналогій, вынікі ў галіне творчасці). А адносіны другога да першага - глабальны індэкс інавацыйнай эфектыўнасці паказвае, якія краіны лепш за іншых увасабляюць інавацыйныя ідэі ў практычныя вынікі. У дакладзе за 2013 год на аснове 84 паказчыкаў дадзена ацэнка сітуацыі ў 142 краінах свету, у якіх пражывае 94,9% насельніцтва планеты і якія ў сукупнасці вырабляюць 98,7% сусветнага ВУП. У першую пяцёрку па GII-2013 увайшлі Швейцарыя, Швецыя, Вялікабрытанія, Нідэрланды і ЗША. Сярод краін СНД лідзіруе Малдова (45-е месца ў свеце, 29-е месца ў Еўропе), за ёй ідуць Арменія (59-е), Расія (62-е, 35-е), Украіна (71-е, 37-е), Грузія (73-е) і Беларусь (77-е месца ў свеце, 38-е месца ў Еўропе). У рэйтынгу па глабальным індэксе інавацыйнай эфектыўнасці, у якім першыя месцы займаюць краіны, што маюць добрыя вынікі інавацыйнай дзейнасці, нягледзячы на першапачаткова больш слабыя інавацыйнае асяроддзе і інавацыйныя ідэі, Беларусь заняла 82-е месца.


04.07.2013

Падпісаны мемарандум аб узаемаразуменні паміж акадэміямі навук Беларусі і Лаоса

Як паведамляе прэс-служба Акадэміі навук, сёння падпісаны Мемарандум аб узаемаразуменні паміж Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі і Нацыянальнай акадэміяй навук Лаоса ў галіне навуковага і тэхналагічнага супрацоўніцтва. Дакумент падпісалі намеснік Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі Уладзімір Гусакоў і Міністр навукі і тэхналогій Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі Бовенгхам Вонгдара. Асноўная мэта мемарандума - стварэнне ўмоў для арганізацыі абмену навуковымі ідэямі, інфармацыяй і вопытам паміж навуковымі структурамі абедзвюх краін. Акадэміі навук Беларусі і Лаоса будуць спрыяць развіццю прамых кантактаў і супрацоўніцтва паміж навукова-даследчымі цэнтрамі, інстытутамі і асобнымі вучонымі дзвюх краін, плануюць абменьвацца навуковай інфармацыяй, праводзіць сумесныя семінары і сустрэчы, рыхтаваць спецыялістаў, выконваць сумесныя навукова-даследчыя праекты.


04.07.2013

Унесены змяненні і дапаўненні ў рэестр арганізацый, што прымаюць удзел у фарміраванні рэспубліканскіх інавацыйных фондаў

Дом Урада Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 28 чэрвеня 2013 г. №557 унесены змяненні і дапаўненні ў рэестр арганізацый, што прымаюць удзел у фарміраванні рэспубліканскіх інавацыйных фондаў, які зацверджаны пастановай Урада Рэспублікі Беларусь ад 22 лістапада 2012 г. №1068. У прыватнасці, падпунктам 1.9 пастановы шэраг змяненняў і дапаўненняў унесены ў раздзел "Нацыянальная акадэмія навук Беларусі" дадзенага рэестра.


04.07.2013

Вялікія магчымасці маленькіх клетак

Экономика Беларуси Пад такім загалоўкам у свежым нумары выдання Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь - эканамічнага ілюстраванага часопіса "Эканоміка Беларусі: вынікі, тэндэнцыі, прагнозы" апублікаваны аповяд аб рэалізацыі праграмы Саюзнай дзяржавы "Ствалавыя клеткі", работу па якой завяршаюць беларускія і расійскія вучоныя. Сумесная праграма "Распрацоўка новых метадаў і тэхналогій аднаўленчай тэрапіі паталагічна змененых тканін і органаў з выкарыстаннем ствалавых клетак" разлічана на 2011-2013 гады. З беларускага боку ў яе рэалізацыі ўдзельнічаюць 8 арганізацый, галаўной арганізацыяй-выканаўцам выступае ДНУ "Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі". З першымі вынікамі, атрыманымі беларускімі спецыялістамі ў ходзе рэалізацыі заданняў праграмы, перспектывамі выкарыстання ствалавых клетак пры лячэнні тых ці іншых захворванняў, а таксама аб планаваным стварэнні ў Нацыянальнай акадэміі навук сумеснага прадпрыемства "Міжнародны навукова-медыцынскі цэнтр - Клеткавыя тэхналогіі" распавёў чытачам часопіса акадэмік І.Д. Валатоўскі. Падрабязнасці - тут.


02.07.2013

Віншаванне з Днём Незалежнасці Рэспублікі Беларусь

Мінск, Беларусь Уважаемые коллеги!

От всей души поздравляю вас с Днем Независимости Республики Беларусь.

Этот праздник - яркий символ нашей Независимости, напоминание ныне живущим поколениям белорусов о том, какой нелегкой ценой 69 лет назад нам досталась свобода.

Особые слова благодарности мы говорим сегодня нашим ветеранам, которые освободили столицу и страну от гитлеровских оккупантов и на протяжении многих лет восстанавливали республику. Этот подвиг имеет особое значение для всей современной истории, формирует гражданскую позицию белорусской нации, укрепляет чувство патриотизма, является примером для молодежи и подрастающего поколения. Мы должны равняться на их подвиг, своим трудом доказать, что Беларусь есть и всегда будет независимым государством. Именно благодаря независимости, обретенной в то суровое время, наша страна динамично развивается, является демократическим, суверенным государством с устойчивой экономикой и передовыми технологиями.

Беларусь состоялась как суверенное государство, что признает широкая мировая общественность. Нас знают, ценят, с нами считаются. В этом - немалая заслуга ученых, которые вносят свой вклад в развитие многих отраслей народного хозяйства, в укрепление международного авторитета нашей страны.

3 июля - еще и повод задуматься о том, что сила белорусов заключена в их единстве. Только вместе мы сможем перевести страну на более качественные механизмы развития, приумножить ее финансовый и человеческий капитал, идти вперед в неспокойном море современности. Уверен, что, сплотив усилия ради общей идеи построения сильной и процветающей республики, будут достигнуты еще большие высоты.

3 июля - светлый и радостный праздник для каждого белоруса, символ преданности Родине, надежды и оптимизма.

Искренне желаю вам крепкого здоровья, мира и благополучия. С праздником вас, дорогие ветераны и коллеги!

С уважением,
заместитель Председателя Президиума НАН Беларуси Владимир Гусаков


02.07.2013

Дэлегацыя Міністэрства навукі і тэхналогій Лаоса наведае Нацыянальную акадэмію навук Беларусі

Як паведамляе прэс-служба Акадэміі навук, 3-7 ліпеня 2013 г. адбудзецца візіт у Беларусь дэлегацыі Міністэрства навукі і тэхналогій Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі на чале з Міністрам Бовенгхамам Вонгдарай. Яго мэта - абмеркаванне пытанняў развіцця беларуска-лаоскага навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва, а таксама перспектыўных сумесных праектаў. 4 ліпеня 2013 г. пройдзе сустрэча дэлегацыі з кіраўніцтвам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. Запланаваны падпісанне двухбаковых і трохбаковых пагадненняў і мемарандумаў, а таксама пасадка Міністрам навукі і тэхналогій Лаоса дрэва на Алеі гонару Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. На наступны дзень члены дэлегацыі наведаюць пастаянна дзеючую акадэмічную выстаўку "Дасягненні айчыннай навукі - вытворчасці" і шэраг акадэмічных навуковых устаноў.


02.07.2013

Адкрыта абноўленая Рэспубліканская дошка Гонару

У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 27 чэрвеня 2013 г. №281 "Аб занясенні на Рэспубліканскую дошку Гонару пераможцаў спаборніцтва 2012 года" учора адбылося афіцыйнае адкрыццё абноўленай Рэспубліканскай дошкі Гонару. Па выніках 2012 года пераможцамі спаборніцтва за дасягненне найлепшых паказчыкаў у сферы сацыяльна-эканамічнага развіцця і эканоміі паліўна-энергетычных і матэрыяльных рэсурсаў сталі 62 вобласці, раёны, гарады, раёны ў гарадах і арганізацыі. Ва ўрачыстым мітынгу, прысвечаным адкрыццю абноўленай Рэспубліканскай дошкі Гонару, прыняў удзел Намеснік Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь П.П. Пракаповіч.

Сярод арганізацый, што ажыццяўляюць навуковыя даследаванні і распрацоўкі, пераможцамі сталі дзяржаўная ўстанова "Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр "Кардыялогія", Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, дзяржаўная навуковая ўстанова "Інстытут механікі металапалімерных сістэм імя У.А. Белага Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі", установа Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта "Навукова-даследчы інстытут фізіка-хімічных праблем". Пры гэтым першыя тры арганізацыі-пераможцы ўзначальваюць сапраўдныя члены Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі - акадэмікі А.Г. Мрочак, Б.М. Хрусталёў і М.К. Мышкін.


01.07.2013

Ад ідэі - да ўвасаблення

Белорусская военная газета Пад такім загалоўкам цэнтральны друкаваны орган Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь "Беларуская ваенная газета. На славу Радзімы" паведамляе аб чарговым пасяджэнні пастаянна дзейнага семінара, што адбыўся ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, тэмай якога ў гэты раз сталі праблемы распрацоўкі комплексных сродкаў радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай выведкі. Абмяркоўваемыя пытанні былі звязаны з вызначэннем напрамкаў, перспектыў і шляхоў далейшага супрацоўніцтва навуковых устаноў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі з органамі ваеннага кіравання, арганізацыямі і прадпрыемствамі абароннага сектара эканомікі і прамысловасці ў інтарэсах павышэння абараназдольнасці нашай дзяржавы. Падрабязнасці - тут.


01.07.2013

Сёння спаўняецца 110 гадоў з дня нараджэння члена-карэспандэнта І.М. Ільюшына (1903-1997)

1 ліпеня 2013 г. спаўняецца 110 гадоў з дня нараджэння філосафа, з 1937 загадчыка кафедрамі Беларускага інстытута фізічнай культуры і Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, з 1943 г. намесніка загадчыка аддзела ЦК КПБ, з 1944 г. намесніка Старшыні Савета Міністраў БССР, з 1947 г. дырэктара Інстытута філасофіі і права, галоўнага вучонага сакратара Прэзідыума АН БССР, у 1951-1961 гг. Міністра асветы БССР, у 1962-1975 гг. загадчыка кафедры Мінскага радыётэхнічнага інстытута, члена-карэспандэнта Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Івана Макаравіча Ільюшына.

Галоўная старонка / Навіны / Архіў навін / Ліпень 2013 года / Да пачатку старонкі
Пры поўным ці частковым выкарыстанні інфармацыі спасылка на крыніцу з'яўляецца абавязковай